نمونه سوال های فیزیک سال اول دبیرستان

دانش آموزان کلاس 101 دبیرستان شاهد معراج ناحيه 5 مشهد

انرژی چیست؟

 

توانایی انجام كار را انرژی می‌نامند. انرژی به صورتهای متفاوت در طبیعت یافت می‌شود. در بادها، امواج دریاها، رعد و برق آسمانی، برای به حركت درآمدن یك ماشین یا پرتاب یك موشك و یا پرواز هواپیماهای غول‌پیكر، شهابسنگهای آسمانی، گردش زمین بدور خورشید و هزاران رفتار یا فعالیت دیگری كه انرژی برای انجام آن‌ها همراه است. در بدن ما نیز هنگامی كه ماهیچه‌هایمان منقبض می‌شود آثار انرژی وجود دارد. در زمانهای بسیار قدیم انسانها تنها به انرژی ماهیچه‌ای خود متكی بودند، اما بعداز هزاران سال پس از دستیابی به ماشینهای ساده همچون گوه، اهرم، سطح شیبدار و ماشینهای دیگر بالاخره انسان توانسته‌ است از دیگر منابع انرژی نیز استفاده كند.

 اما این انرژی‌ها از كجا بوجود می‌آیند؟ هیچكس نمی‌تواند انرژی خلق كند یا آن را پدید آورد. انسان همواره مجبور است انرژی را از یك چشمه بدست آورد. او انرژی را از طبیعت می‌یابد و به صورتهای دیگر انرژی تبدیل می‌كند. مانند انرژی آبی كه در پشت سدها گرفته می‌شود، انرژی حاصل از سوخت زغالهای گداخته یا آتش زدن نفت و دیگر مواد جامد یا مایع و گازها. در طبیعت صورتهای گوناگون انرژی همواره به یكدیگر تبدیل می‌شوند. گونه‌های مختلف انرژی را می‌توان بصورت انرژی الكتریكی، انرژی جنبشی، انرژی شیمیایی، انرژی درونی، انرژی نورانی، انرژی هسته‌ای، انرژی ماهیچه‌ای و گونه‌های متفاوتی از حالات انرژی یافت.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 18:13  توسط امير حسين حقيقيان  | 

مولتي‌متر داراي يك سيم‌پيچ متحرك يا گالوانومتر است كه به طور مشترك در اندازه‌گيري مقاومت، ولتاژ و جريان dc  مورد استفاده قرار مي‌گيرد. پيش از آنكه درباره دستگاههاي اهم‌متر، ولت‌متر و آمپرمتر و نحوه اندازه‌گيري اهم، ولت و آمپر بحث شود درباره سيم‌پيچ متحرك يا گالوانومتر كه جز مشترك دستگاه است مطالبي آورده مي‌شود.

سيم‌پيچ متحرك يا گالوانومتر

ساختمان يك سيم‌پيچ متحرك در شكل (2) ملاحظه مي‌شود. اساسي‌ترين جز آن يك سيم‌پيچ نازك است كه بر روي يك طبلك پيچيده شده و در بين دو قطب يك آهنرباي دائمي قرار گرفته است. وقتي جرياني از سيم‌پيچ متحرك مي‌گذرد در آن ميداني مغناطيسي ايجاد مي‌گردد كه با ميدان آهنربا مخالفت مي‌كند. در نتيجه اين عكس‌العمل سيم‌پيچ و عقربه متصل به آن منحرف مي‌شود. ميزان انحراف به جرياني بستگي دارد كه از سيم‌پيچ عبور مي‌كند. بطور مثال در يك ميكروآمپرمتر كه مي‌تواند حداكثر را نشان دهد، وقتي جريان 50 ميكروآمپر وارد آن شود، عقربه به اندازه نصف صفحه مدرج منحرف مي‌گردد.

آمپرمتر و اندازه‌گيري شدت جريان dc

يكي از قسمتهاي هر مولتي‌متر، آمپرمتر dc است كه به وسيله آن مي‌توان شدت جريانهاي dc  ضعيف حدود ميلي‌آمپر و ميكروآمپر را اندزاه گرفت. براي آنكه مولتي متر به عنوان آمپرمتر استفاده شود، كليد انتخاب كننده آن را روي ميلي‌آمپر يا ميكروآمپر گذاشته و سپس آن را مطابق شكل (3) به طور سري در  مدار قرار مي‌دهيم. هنگام نصب بايستي به جهت جريان توجه شود تا سرهاي مولتي‌متر به طور صحيح در مدار قرار گيرند.

ولتمتر و اندازه‌گيري ولتاژ

براي اندازه‌گيري اختلاف پتانسيل يك منبع ولتاژ، بايستي ولتمتر را به موازات دو قطب منبع ولتاژ وصل كنيم. نيز چنانچه بخواهيم ولتاژ يك نقطه از متدار را نسبت به شاسي اندازه‌گيري كنيم، بايد سر مثبت ولتمتر را به آن نقطه و سرمنفي

 ولتمتر را به شاسي وصل كنيم. شكل (12-6)، نحوه اتصال ولتمتر را به موازات يك منبع 10 ولتي نشان مي‌دهد. ولتمتر در صفحه مدرج خود، يك يا چند قوس درجه‌بندي شده براي اندازه‌گيري ولتاژ دارد. در شكل (6) قسمتي را نشان مي‌دهد

كه براي اندازه‌گيري صفر تا 10 ولت مدرج شده است.

 

همانگونه كه مشاهده مي‌كنيد در ساختمان داخلي ولتمتر، از يك مقاومت به طور سوي با سيم‌پيچ متحرك استفاده مي‌شود. در شكل (12-6) مقاومت R1 مقاومت داخلي ولتمتر است. هر ولتمتر داراي مقاومت‌هاي متعدد داخلي است كه در وضعيت معيني از قرار گرفتن كليد انتخاب كننده، در مدار قرار مي‌گيرد. شكل (7) مقاومت‌هاي داخلي ولتمتر و وضعيت كليد انتخاب كننده را نشان مي‌دهد.

در اين شكل كليد انتخاب كنده روي 10V است و مقاومت‌هاي R1 , R2  و سيم پيچ متحرك مدار اهم‌متر را تشكيل مي‌دهند.

شكل (8) نماي بيروني ولتمتر، وضعيت كليد انتخاب كننده، عقربه ولتمتر، و قوس مدرج ولتمتر را نشان مي‌دهد. در شكل، كليد انتخاب روي 100V است و عقربه روي قوس O تا 100، درجه 30 نشان مي‌دهد. و اين نشان دهنده آن است كه با ولتمتر، يك نقطه داراي 30 ولت اندازه‌گيري شده است. ذكر اين نكته ضروري است كه هر مولتي متر داراي دو نوع ولتمتر AC , DC است. صفحه مدرج اين دو نوع مشترك مي‌باشد ولي وضعيت كليد انتخاب آنها متفاوت است.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 18:9  توسط امير حسين حقيقيان  | 

شكست نور: انحراف و تغيير مسير ناگهاني به هنگام برخورد به سطح جدايي را شكست نور مي‌گويند.

شكست نور

وقتي كه نور به طور مايل از يك محيط شفاف وارد محيط شفاف ديگري شود در سطح جدايي دو محيط مسيرش تغيير مي‌كند. اين پديده را شكست نور مي‌ناميم.

بارها شما پديده شكست نور را در اطراف خود مشاهده كرده‌ايد. به عنوان مثال وقتي كه كنار استخر مي‌رسيد عمق استخر را كمتر تشخيص مي‌دهيد يا وقتي كه انتهاي خطكش را در آب فرو مي‌بريد خط كش شكسته به نظر مي‌رسد. تمام اين پديده‌ها به اين علت است كه نور هنگام ورود از محيط شفاف آب به محيط شفاف ديگر مي‌شكند و مسيري مستقيم را طي نمي‌كند. به شكل زير توجه كنيد:

در اين شكل پرتو نور A از داخل آب تابش شده است در نقطه M به سطح مشترك در محيط شفاف (آب و هوا) رسيده سپس در آن جا تغيير مسير مي‌دهد و به نقطهB مي‌رود. طبق يك قانون كلي اگر نور از محيط غليظ به محيط رقيق برسد از خط عمود بر سطح مشترك دو محيط  دور مي‌شود. در اينجا محيط غليظ آب و محيط رقيق هوا است. پرتو A پرتو تابش و پرتو CB پرتو شكست ناميده مي‌شوند.

بنابر اصل كلي، پرتو نور همواره مسيري را طي مي‌كند كه عكس آن را هم مي‌تواند طي كند، پرتوهاي نوري هنگام ورود از يك محيط رقيق به محيط غليظ شكست پيدا كرده و به خط عمود نزديك مي‌شوند، عكس اين اتفاق هم خواهد افتاد. يعني پرتو نور هنگام ورود از محيط غليظ، به محيط رقيق مي‌‌‌شكند ولي اين بار از خط عمود دورتر مي‌گردند. در شكل زير نور هنگام ورود از محيط رقيق A به محيط غليظ B شكسته مي‌شود.

سطح مشترك بين دو محيط شفاف را سطح جدايي و مجموعه دو محيط شفاف با ضريب شكست‌هاي متفاوت را ديوپتر گويند.

 به سطح جدايي دو محيط در يك ليوان پر از آب توجه كنيد.

هنگامي كه  نور از يك محيط وارد محيط ديگر مي‌شود از مسير خود منحرف مي‌شود وسرعت آن تغيير مي‌كند كه اين پديده را شكست نور مي‌ناميم. وقتي كه نور از محيط n1 وارد محيط n2 مي‌شود. اگر زاويه تابش (زاويه بين پرتو تابش و خط عمود) را I و زاويه شكست (زاويه بين پرتو شكست و خط عمود) را r بناميم.

اگر باشد r< i  و اگر باشد r>i می باشد.

نكته: وقتي نور از محيطي وارد محيط ديگري شود اگر به طور عمود وارد شود منحرف نمي‌شود.

مثال 5-1: در شكل مقابل در مورد در هر كدام از شكلها چه مي‌توان گفت؟

 1)                                     2)                                          3)                                       4)   

پاسخ: در شكل (1) پرتو از محیط اول به محیط دوم تابيده (با زاويه I ) و بدون انحراف وارد محيط دوم شده پس در شكل (2) پرتو از محيط اول به محيط دوم تابيده و از خط عمود دور شده است. پس:

در شكل (3) پرتو از محيط   اول به محيط دوم تابيده و به خط عمود نزديك شده است. پس:

در شكل (4) پرتو به طور عمود از محيط اول به محيط دوم تابيده و منحرف نشده پس در مورد آنها نمي‌توان اظهار نظر كرد.

فعاليت تحقيقي

در شكل مقابل n1 و n2 و n3 را با هم مقایسه کنید.

 پاسخ: پرتو از هوا با زاويه I به محيط   اول تابيده و با زاويه r وارد آن شده است و در امتداد شعاع از محيط اول وارد محيط دوم شده است.

بنابراين چون در امتداد شعاع تابيده از محیط اول به محیط دوم به طور عمود تابيده و در هر صـورت منحــرف نخــواهد شـد. پس در مورد اول و دوم نمي‌تــوان اظهار نظر كرد. ولي موقع عبور نور از محيــط دوم به محیط سوم پرتو از خط عمود دور شده پس محیط سوم بزرگتر از محیط دوم می باشد.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 18:7  توسط امير حسين حقيقيان  | 

نور (از ماسه تا عدسي)

60 قسمت ماسه، 180 قسمت خاكستر گياهان دريايي و پنج قسمت گچ را مخلوط كن، اكنون شيشه در اختيار توست. اين قديمي‌ترين دستورالعمل تهيه شيشه است كه بر روي يك لوحه گلي متعلق به كتابخانه آشور باليپال، پادشاه آشور، نوشته شده است. قدمت اين دستورالعمل به 2500 سال مي‌رسد اما تا امروز فرمول آن تغيير زيادي نكرده است، تا سده هجدهم، مهمترين مواد اوليه براي تهيه شيشه را ماسه، سودا، آهك و كربنات پتاسيم تشكيل مي‌داد. اما شيشه‌اي كه از اختلاط و گداز اينها به دست مي‌آمد، كدر و غيرشفاف بود، اينكه چگونه گذشتگان، اين نقصها را بر طرف كردند و شيشه‌هاي تميز و شفاف به دست آوردند معلوم نيست، در گذشته، شيشه‌سازان خود را شاگرد يك استاد افسانه‌اي مي‌دانستند، طبيعت! طبيعت ميليونها سال است كه شيشه توليد مي‌كند. فوران گدازه‌هاي آتشفشاني و سرد شدن آنها با ذوب شدن شهابسنگها در اثر برخورد با زمين، تكه‌هاي شيشه‌اي پديد مي‌آورد.

اين نوع شيشه‌ كه شيشه طبيعي يا اويسيدان ناميده مي‌شود در دوره نوسنگي مواد اوليه ساختن سلاح و ابزار بودند. احتمال مي‌رود كه انسان براي اولين بار 4000 سال پيش، موفق شد كه با ذوب مخلوطي از مواد گوناگون، شيشه مصنوعي را بسازد. به نظر مي‌رسد كه ذوب مخلوط ماسه و خاكستري كه در كنار آتش وجود داشته به توليد نخستين نمونه‌هاي شيشه مصنوعي انجاميده است. به رغم معلوم شدن تركيبات نسبي شيشه تغييرات اندكي در روشهاي ساخت، آن در طول تاريخ مشاهده مي‌شود. اگر چه از 2000 سال پيش، انسان با دميدن لوله شيشه را ساخت با مواد كمك ذوب، به مخلوط اوليه شيشه اضافه كرد. ولي در هنر شيشه‌سازي، با گذشت قرنها، تغييرات كلي ديگري پيش نيامد و اين هنر به همان صورت سنتي نسل به نسل و از پدر به پسر منتقل شد.

در ميانه سده نوزدهم، اكتشافات مهم در زمينه‌هاي فيزيك و شيمي اسرار زيادي را در مورد ساختار ماده و واكنشهاي شيميايي گشود و وقت آن رسيد كه در صنعت شيشه‌سازي نيز تحولي بنيادين پديد آيد. تحقيقات منظم در اواخر همين سده، اصول راهيابي به يك روش نو در صنعت شيشه سازي را به دست داد. براي اينكه خواص شيشه قابل كنترل و قابل تغيير شود، روشها و تركيبات جديد به كار گرفته شد و مورد آزمايش قرار گرفت.

يكي از پيشاهندگان اين پژوهشها «اتو شوت» شيميدان و صنعتگر شيشه‌سازي اهل آلمان بود. وي تصميم گرفت آزمايشهايي را كه قبلاً بر اساس باورهاي كيماگري انجام مي‌شد بر طبق اصول دقيق علمي انجام دهد. شوت، در خلال سالهاي دهه هشتاد سده گذشته ذوب يكدست و يكنواخت شيشه را از طريق به هم زدن آن امكانپذير ساخت.

او در پي پاسخگويي به اين پرسش بود كه ميان خواص فيزيكي و شيميايي شيشه با ساختار و تركيب شيميايي آن چه ارتباطي وجود دارد. او به روشهايي دست يافت و بر حسب آن موادي را كه تا آن موقع مورد استفاده قرار نگرفته بود. به كار برد و در نتيجه شيشه‌هايي با نوع كاملاً جديد توليد كرد. سرانجام شوت شيشه‌اي توليد كرد كه خود در نامه‌اي كه به ارنست آيه نوشت آن را محصولي با خصوصيات برجسته نور شناختي ناميد و عصر عدسيها اين گونه آغاز شد.

امتياز توليد علمي شيشه براي اولين بار نصيب اتو شوت گشت. رفته رفته توليد انبوه جاي توليدات نمونه و كم را گرفت. نكته مهم اين بود كه محصولات توليد شده از نظر جنس‌ همان بودند كه ارنست آيه فيزكدان طبق محاسبات خود انتشار داشت. ارنست استاد دانشگاه شهر يناورئيس رصدخانه آن بود و گون يكي از صاحبان كارخانه‌هاي عدسي تراشي زايس بود اطلاعات علمي او در بهبود و اصلاح محصولات و دستگاههاي ساخت اين كارخانه، به خصوص ميكروسكوپها، بسيار مفيد و موثر واقع شد.

امروزه هزاران نوع شيشه وجود دارد كه سه نوع مهم آن عبارت‌اند از:

1-شيشه داراي بيكربنات سديم براي توليد در و پنجره‌ها و بطري مايعات.

2- شيشه بلور (كريستال)

3- شيشه سيليس‌دار براي مصرف در لامپهاي روشنايي يا حفظ مايعات دارويي.

اين سه نوع شيشه 95 درصد توليد كارخانه را شامل مي‌شود. پنج درصد باقيمانده از آن شيشه‌هاي مخصوص است كه شيشه‌هاي نوري از آن جمله‌اند و شيشه‌هاي نوري در بسياري از زمينه‌هاي علمي و عملي نقش مهمي دارند. اين نوع شيشه اكنون در چند صد نوع مختلف ساخته مي‌شود. آشكار است كه براي تهيه اين گونه‌هاي مختلف مواد اوليه گوناگون نيز لازم است.

مهمترين ماده اوليه، تهيه شيشه، ماسه كوارتز است. اين ماده در زمين به اندازه كافي وجود دارد و در موارد زيادي هم از راه واكنشهاي شيميايي قابل توليد است. اما توليد عدسيها  و ابزارهاي نوري به هيچ روي كاري ساده و ارزان نيست. با عدسيهاي مخصوص مثل يك قطعه جواهر رفتار مي‌شود چرا كه اين عدسيها واقعاً هم گران هستند. ماسه معمولي آن درجه خلوصي را ندارد كه براي تهيه عدسيهاي مخصوص لازم است، زيرا درجه خلوص ماسه‌هاي مورد استفاده براي تهيه

اين عدسيها بايد به اندازه‌اي باشد كه در يك ميليون جز آن بيش از چند جزناخالصي وجود نداشته باشد، ماسه كوارتز براي تهيه عدسيها، از كوارتزي كه منشا معدني داشته باشد انتخاب مي‌شود.  آن را دُر كوهي هم مي‌نامند. پس از انتخاب

ماسه، دانه‌هاي آن را تا اندازه 1/0 تا 4/0 ميليمتر خرد مي‌كنند.

براي تهيه شيشه معمولاً تا 18 نوع ماده اوليه بايد با هم تركيب شوند. اكسيدهاي سيليسييوم، فسفر و اسيدهاي بور

 (B) جزو اين مواد هستند. همچنين از مواد فرعي مثل اكسيدهاي ليتيوم، سديم، گاليوم، سرب، لانتاتوم، نئوديوم و مواد كمياب ديگر نيز استفاده مي‌شود. اما بيشتر اين مواد گرانقيمت هستند، مثلاً قيمت يك كيلوگرم اكسيد ژرمانيوم بيش از يك هزار مارك است. از آن گذشته براي ذوب كردن اين مواد نيز انرژي زيادي صرف مي‌شود. همين عوامل سبب مي‌شوند كه بهاي شيشه‌هاي توري بسيار بالا باشد. متخصصان شيمي و فيزيك، پيوسته در اين فكرند كه كيفيت عدسيها را بالا ببرند و كار با آنها را آسانتر كنند. در سالهاي گذشته در اين رشته پيشرفتهاي مهمي صورت گرفته است.

مثلاً اخيراً شيشه‌هاي سراميكي ساخته شده كه سبكتر، مقاومتر و در مقابل گرما عايق است. با وجود اينكه در صنعت شيشه‌سازي براي يافتن دقيق‌ترين درصد تركيبات و مناسبترين دماهاي ذوب از كامپيوتر هم استفاده مي‌شود ولي رسيدن به تركيب مورد نظر براي هر مورد خاص هميشه هم از طريق محاسبه امكان ‌پذير نيست، بلكه دانشمندان اين رشته گاهي هم مجبور مي‌شود كه مانند صنعتگر شيشه‌ساز و در مراحل علمي كار هم دخالت و نظارت كند.

در آزمايشگاهها، ابتدا نمونه هر تركيبي را در بوته‌هاي پلاتيني ذوب مي‌كنند و اگر نتيجه رضايت‌بخش بود سخت‌ترين مرحله كار آغاز مي‌شود. بايد آزمايشها و محاسبات گوناگوني در مورد اين نمونه به عمل آيد. آزمايشهاي تاريخي اتوشوت ابتدا در بوته‌هاي كوچك سفالي انجام مي‌گرفت. امروزه بوته‌هاي بسيار بزرگ ذوب مواد ساخته شده‌اند كه گنجايش 200 تن ماده را دارند و براي توليد شيشه‌هاي مخصوص مثل صفحه‌هاي قوسدار تلويزيون به كار گرفته مي‌شوند. اكسون شيشه مخصوص عدسيها، به طور كلي در بوته‌هاي پلاتيني يا با پوشش پلاتين توليد مي‌شوند. زيرا اين فلز اصلاً با ماده مذاب درون بوته مخلوط نمي‌شود و در مقابل مواد خورنده مقاومت مي‌كند.

تهيه عدسي دستگاه‌هاي نوري خيلي پيچيده‌تر از تهيه انواع مختلف شيشه تا 1600 درجه سانتيگراد هم مي رسد. دما در تمام مراحل ذوب، تصفيه و همگن‌سازي ماده دقيقاً كنترل مي‌شود. در قسمت ذوب، ابتدا حجم ماده اوليه كمتر مي‌شود زيرا مقداري گاز از آن خارج مي‌گردد. حباب‌هاي كوچك باقيمانده در ماده را هم به وسيله افزودن مواد تصفيه كننده برطرف مي‌كنند. در مرحله همگن كردن ماده مذاب و از ميان بردن رگه‌ها، از يك دستگاه همزن، در دمايي كمتر از دماي قبلي استفاده مي‌شود. اين مرحله بسيار مهم است. زيرا وجود رگه‌، شيشه را براي مصارف نوري غيرقابل استفاده مي‌كند. پس از سردتر شدن ماده مذاب، آن را در قالب مي‌ريزند يا براي تهيه عدسي آن را پرس مي‌كنند. در اينجا باز هم مرحله مهم ديگري آغاز مي‌شود. مرحله سرد كردن ماده قالب ريزي شده يا پرس شده.

نخست شيشه در مدت چند ساعت كاملاً به آرامي و به طور پيوسته سرد مي‌شود. اين روش از ترك خوردن شيشه جلوگيري مي‌كند. بعد محصول در درون يك كوره برقي تا دماي بين 700 و 500 درجه سانتيكراد سرد مي‌شود تا به مرحله سوم كه مرحله نهايي سرد شدن است تحويل شود.

اين مرحله كه مرحله سرد شدن تدريجي نهايي است وكاهي ممكن است ماهها طول بكشد تا كالا در حد دماي عادي محيط سرد شود. سرعت سرد شدن در مرحله نهايي كسري از يك درجه در طي يك ساعت است. اين روش سرد كردن به وسيله دستگاههاي الكترونيكي كنترل مي‌شود. پس از سرد شدن تا دماي محيط، محصولات را به قسمتها بعدي تحويل مي‌دهند تا كار روي آنها را آغاز كنند. در اين موقع است كه معلوم مي‌شود آيا مراحل ذوب، قالب‌ريزي و مراحل مختلف سرد شدن به خوبي و بدون ايراد انجام شده است و محصول ويژگيهاي مطلوب را دارد يا نه. سپس هر قطعه با دقت تمام كنترل مي‌شود و عيبهاي احتمالي، مانند نقاط خالي، حباب و هوا و رگه، جستجو مي‌شود. اين كنترل‌ها باز هم كافي نيستند و كنترلهاي مداوم بعدي در جريان كار بر روي هر قطع نيز انجام مي‌گيرد.

گر چه تحقيقات زيادي انجام شده است تا در دستگاههاي معمولي نوري و در دوربينهاي عكسبرداري و فيلمبرداري به جاي شيشه از مواد مصنوعي استفاده شود، اما هيچگاه مصنوعي نتواسته است به خوبي جايگزين آن شود، بنابراين در آينده نيز اين ماده بي‌نظير جاي خود را در بسياري از مصارف خاص همچنان حفظ خواهد كرد. توسعه بي‌وقفه صنعت شيشه آن را به سوي توليد محصولات تخصصي‌تر و فني‌تر هدايت مي‌كند، كه اين امر خود بر پيشرفت علو ديگر تأثير دارد.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 18:4  توسط امير حسين حقيقيان  | 

مژده مژده!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

بهترین سایت اموزش فیزیک اول دبیرستان:       http://elearning.roshd.ir/samirayan/

۱-اموزش

۲-نمونه سوال

۳-انیمیشن های بسیار زیبا

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 18:2  توسط امير حسين حقيقيان  | 

خورشید

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 18:1  توسط شاكرنژاد  | 

نمونه سوالات فصل 4 (آینه ها)

دلیل هر یک از پدیده های زیر را بیان کنید:

الف) کلمه آمبولانس را در جلوی آن وارونه می نویسند.

ب) در پیچ جاده ها آینه محدب بکار می برند.

ج) از یک آینه مقعر می توان بعنوان کوره آفتابی استفاده کرد.

1

جملات زیر را تکمیل کنید:الف) اگر پرتوهای بازتاب یکدیگر را قطع کنند تصویر..............خواهد بود.

ب) اگر جسم روی مرکز آینه مقعر باشد بزرگنمایی آینه برابر ........ است.

ج) کاربرد آینه مقعر  در ...............می باشد

2

 جسمی جلوی  یک  آینه  تخت قرار دارد.شکل را رسم کرده  و خصوصیات تصویر را بنویسید.

3

یک آینه کروی از  جسمی که در مقابل آن قرار دارد  تصویری مجازی و 2 برابر جسم می دهد . اگر فاصله جسم ازآینه 20 cm باشد الف) محل تصویر؟

ب) نوع آینه                                        ج) فاصله کانونی آینه  

   د) فاصله جسم از تصویر                      ه) شکل را رسم کنید.

4

جسمی به طول 5cm  را در فاصله 12 cm  از یک آینه مقعر  به  شعاع انحنای 20 cm  قرار می دهیم تعیین کنید: الف) نوع تصویر                               ب) اندازه تصویر   ج) فاصله جسم و تصویر از هم

5

جسمی را در فاصله 48 cm  از  یک آینه محدب به فاصله کانونی 24 cm قرار می دهیم

تعیین کنید: الف) محل تصویر                      ب) اگر طول جسم 4 cm باشد طول تصویر چقدر است؟                                          ج) بزرگنمایی آینه چقدر است؟

6

جسمی مقابل یک آینه مقعرکه فاصله کانونی آن 15cm  است قرار دارد.اگر فاصله جسم تا آینه 30cm باشد :

 

الف) فاصله تصویر تا آینه چقدر است؟                         ب) نوع تصویر چیست (چرا)؟

 

ج) اگر طول جسم 4 cm  باشد طول تصویر چقدر است  ?       

7

صفحه ای به قطر 20 cm  مقابل یک چشمه نور نقطه ای قرار دارد. اگر فاصله دیوار تا چشمه نور برابر 1 m  باشد و فاصله صفحه تا چشمه نور برابر 40 cm  باشد قطر سایه روی دیوار چقدر است؟

8

به وسیله یک آینه کروی به فاصله کانونی 20 cm  از یک جسم تصویری مجازی و بزگتر در فاصله 60 سانتی متری ار آینه ایجاد شده است. الف) فاصله جسم تا آینه

ب) بزرگنمایی آینه          ج) نوع آینه        د) فاصله جسم تا تصویر

9

می خواهیم از نوشته های یک کتاب تصویری درشت روی پرده ای بیندازیم چه آینه ای بکار ببریم و صفحه کتاب را در چه ناحیه ای از محور اصلی قرار دهیم؟

10

در یک آینه محدب با بزرگنمایی یک دوم , فاصله جسم و تصویر از هم 30 cm است.مطلوبست:الف)  فاصله تصویرتا آینه             ب) فاصله جسم  تا آینه

ج) فاصله کانونی آینه                           

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 17:53  توسط امير حسين حقيقيان  | 

نمونه سوال:

نمونه سوالات فصل سوم فیزیک 1(الکتریسیته)

اگر تعداد ۱۰۱۰الکترون از جسمی بگیریم چقدر بار الکتریکی در جسم پدید خواهد آمد و از چه نوعی خواهد بود؟

1

جسمی چند الکترون باید بدهد یا بگیرد تا۱۰-۱۰  کولن بار الکتریکی منفی در آن ایجاد شود؟

2

جسمی با از دست دادن چه تعداد الکترون دارای بار الکتریکی 2/3 کولن می شود؟

3

آزمایشهای الکتریسیته ساکن در کنار دریا بهتر جواب می دهند یا در کویر؟

4

جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید   

 الف)  وظیفه مولد...............................است.

2) یکای شدت جریان الکتریکی ..............یا...................است

5

در یک مدار الکتریکی تعداد۱۰۱۹*۸الکترون در مدت ۴۰ ثانیه از مدار می گذرد.


الف) شدت جریان در مدار چقدرست؟

ب) در مدت 1 دقیقه چند کولن الکتریسیته از مدار می گذرد؟

6

شدت جریان در یک مدار5 A  است الف( مقداربار الکتریکی که درمدت3 S ازاین مدارمیگذرد چقدرست؟

7

در یک مدار الکتریکی  شدت  جریان الکتریکی را 2  برابرمی کنیم  .مقاومت الکتریکی چند برابر می شود؟

8

مقاومت لامپی ۱۰۰ اهم و شدت جریان ۱/۰ آمپراز آن می گذرد.الف) ولتاژ دوسر لامپ چقدر است؟ 

ب) بار الکتریکی که در مدت نیم دقیقه از لامپ می گذرد چقدر ست؟

9

روی یک اتوی برقی( 1000W و 200V)نوشته شده است الف)شدت جریانی که از مدارمیگذرد چقدرست؟ ب) انرژی الکتریکی مصرفی ماهانه اتو درصورتی که هفته ای یکبار و هر بار به مدت 5/0 ساعت روشن یاشد چقدرست؟                 ج) مقاومت الکتریکی اتو چقدر است؟

10

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 17:50  توسط امير حسين حقيقيان  | 

1- انرژي چيست؟

  توانايي انجام کار را انرژي ميگوييم.

2- انرژي شيميايي چيست؟

انرژي نهفته در مواد غذايي و سوختها را که با تغييرات شيميايي آزاد ميشود انرژي شيميايي ميگوييم

3-واحد هاي داده شده به چه معنا هستند؟

الف )  KJ/ g         واحد اندازه گيري انرژي موجود در مواد غذايي بر حسب کيلو ژول است و بيان ميکند که در هر گرم از اين ماده چند کيلو ژول انرژي شيميايي وجود دارد

ب)  KJ / min    واحد اندازه گيري انرژي مصرف شده در فعاليتهاي مختلف است و بيان ميکند که در يک دقيقه انجام دادن اين فعاليت چقدر انرژي بر حسب کيلو ژول مصرف شده است.

4-منظور از آهنگ مصرف انرژي چيست؟و به آن چه نام ديگري اطلاق ميشود؟

 اين است که در يک زمان معين چه مقدار انرژيمصرف ميشود  که به آن  توان مصرفي نيز ميگوييم.

5-انرژي جنبشي را تعريف کنيد؟

انرزي که اجسام متحرکت به دليل حرکتشان دارند را انرژي جنبشي ميگوييم که با فرمول      K=1/2  MV2 

 ان را اندازه ميگيريم

6- انرژي دروني چيست؟

مجموع انرژيهاي ذرات  تشکيل دهنده يک ماده را انرژي دروني ميگوييم. که افزايش انرژي دروني معمولا با بالا رفتن دماي جسم مشخص ميشود.

7- در اثر مالش چه تغييراتي در انرژي صورت ميگيرد؟

در اثر مالش انرژي جنبشي  به انرژي دروني تبديل ميشود و دو جسم اندکي گرم ميشوند.

8- آيا اصطکاک انرزي را از بين ميبرد؟

خير انرژي هيچگاه از بين نميرود بلکه در اثر اصطکاک انرژي حرکتي ( جنبشي) به انرژي دروني تبديل ميشود و چون از اين انرژي نميتوانيم استفاده خاصي ببريم اصطلاحا بيان ميشود که اصطکاک هدر برنده انرژي است

9-قانون پايستگي بيان کننده چه چيزي است؟

اين قانون بيان ميکند که مقدار انرژي در جهان هستي همواره مقداري ثابت بوده است و انرژي هيچگاه از بين نميرود و هيچ گاه به خودي خود بوجود نمي ايد بلکه ميتواند به اقسام مختلف تبديل شود يا بين مواد مختلف مبادله گردد.

10- انرژي پتانسيل گرانشي چيست؟

انرژي را که اجسام فقط به دليل ارتفاعشان از سطح زمين دارند را پتانسيل  گرانشي مينامند اين انرژي توسط فرمول      U = Mgh    محاسبه ميشود.

11- انرژي پتانسيل کشساني را تعريف کنيد؟

 به انرژي ذخيره شده در فنر کشيده يا فشرده( فنري که از حالت عادي خارج شده باشد) انرژي پتانسيل کشساني ميگويند

توجه:

فنري که کشيده يا فشرده نشده است داراي انرژي پتانسيل کشساني  نيست.

12- منابع انرژي به چند دسته کلي تقسيم ميشوند؟

 به دو دسته  1- تجديد پذير        2- تجديد ناپذير

13- منابع تجديد پذير و تجديد ناپذير را تعريف کرده و از هرکدام دو مثال بزنيد؟

منابع تجديد پذير:  منابعي که هميشگي هستند و با مصرف کردن تمام نميشوند و معمولا آلودگي بوجود نمي آورند  مانند  خورشيد  -   باد  -زمين گرمايي- اب

منابع تجديد ناپذير :  انرژيهايي که تمام شدني هستند و تنها يکبار قابليت مصرف دارند  و معمولا آلودگيهاي زيست محيطي به همراه دارند  مانند  سوختهاي فسيلي  نفت و گازو زغال سنگ   و سوختهاي هسته اي

14- مشکلات سوختهاي فسيلي را بنويسيد؟

- تمام شدني هستند

- محيط زيست را با گازهاي سمي آلوده ميکنند

- حمل و نقل و استخراج  آنها مشکل است.

15-مزيتها و مشکلات سوختهاي هسته اي را ذکر کنيد؟

مزيت:

- از مقدار کمي ماده اتمي  مقدار زيادي انرژي  بدست مي آيد

- گازهاي الوده کننده ندارد

معايب:

-         مواد هسته اي تمام شدني است.

-استفاده از آن بسيار مشکل و هزينه بر است.

- هسته اين اتمها پرتوزا هستند

- زباله هاي هسته اي نيز پرتو زا هستند و براي محيط زيست مضر هستند.

16-  راههاي استفاده از انرژي خورشيد را بنويسيد؟

-   با استفاده از صفحه هاي خورشيدي  ميتوانيم آب گرم مورد نياز را فراهم کنيم

-  با استفاده از آينه هاي مقعر بزرگ  نور خورشيد را متمرکز کرده  و از ان استفاده ميکنيم

-  با استفاده از سلول هاي خورشيدي ميتوانيم انرژي خورشيد را به الکتريسيته تبديل کنيم.

 17- مشکلات استفاده از توربين هاي بادي را ذکر کنيد؟

-  معمولا پر سرو صدا هستند

- منظره طبيعي را خراب ميکنند

-بازده انرژي آنها کم است.

18- مشکلات استفاده از انرژي هيدروليک اب را ذکر کنيد؟

-  احتمال خرابي در سدها وجود دارد

- با احداث سد مناطق زيادي که قبلا جنگل يا زمين کشاورزي بوده است به زير آب ميرود

- هزينه احداث آن زياد است.

19-شرط تجديد پذير بودن انرژي زمين گرمايي چيست؟

- آب تزريق شده با آب خروجي  برابر باشد ( از نفوذ اب به لايه هاي زيرين زمين جلوگيري کنيم)

- مقدار انرژي برداشت شده بيش از انرژي که در هسته زمين توليد و جايگزين ميشود نباشد.

20-  بيو مس  چيست؟

به سوختهاي گياهي که شامل محصولات زراعي و بقاياي محصولات و گياهاني که فقط جهت استفاده از چوب آنها کشت ميشوندو همچنين فضولات حيواني و فاضلابهاي انساني  بيو مس ميگويند. که از آن به عنوان يک منبع تجديد پذير  انرژي ميتوان استفاده کرد.

21-  چگونه از سوختهاي گياهي ( بيو مس) استفاده ميکنيم؟

 فرآيند تخمير سوختهاي گياهي و فضولات حيواني  باعث ايجاد  موادي از جمله الکل و گاز متان ميشود.

مخلوطي از گاز متان و دي اکسيد کربن توليد شده از اين سوختها  ميتواند همانند گازهاي شهري مورد استفاده قرار بگيرد.

22- زيست گاز چيست؟

مخلوطي از گاز متان و دي اکسيد کربن با انرژي حدود 70 در صد انرژي گاز طبيعي را زيست گاز مينامند که از تخمير سوختهاي گياهي بدست ميايد.

23-بهينه سازي مصرف انرژي يعني چه؟

 به بيان ساده يعني بهترين استفاده را از انرژي داشته باشيم. يا به بيان ديگر بتوانيم از انرژي موجود حداکثر استفاده و حد اقل اتلاف و هدر رفتگي را داشته باشيم .

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 17:46  توسط امير حسين حقيقيان  | 

سلام به همه بچه هاي 101

كجا هستيد من دارم وبلاگ را چك مي كنم

برنا

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم فروردین 1389ساعت 17:15  توسط غفوريان  | 

اورژانس هاي چشم

اورژانس هاي چشم و بينايي به مواردي اطلاق ميشود كه بايستي در اسرع وقت و فوري اقدام به درمان نمود و عدم درمان به موقع باعث وارد شدن صدمات غير قابل جبران به چشم و سيستم بينايي ميگردد . اورژانس هاي چشم عبارتند از :سوختگي هاي شيميايي – سوختگي هاي تشعشعي و سوختگي هاي حرارتي – پارگيهاي پلك – پارگيهاي قرنيه – و پارگيهاي صلبيه – وجود اجسام خارجي قرنيه – و اجسام خارجي داخل چشم – خونريزي داخل چشمي – انسداد وريد و شريان مركزي شبكيه – دوبيني بحث اورژانس هاي چشم يك بحث كاملا پيچيده و كاملا تخصصي است و نميتوان اين مبحث را به طور كامل در اينجا توضيح داد بنابراين مجبور هستم در حد اختصار در اين زمينه مطالب زير را بنويسم .

سوختگي هاي شيميايي شامل سوختگي هاي اسيد و باز ميباشند كه سوختگي چشم با هر دو خطرناك ميباشد منتهي سوختگي هاي بازي از نوع اسيدي خطرناك تر است ودر گروه سوختگي هاي بازي سوختگي با امونياك از همه خطرناكتر است . اساس درمان در اينگونه موارد اين است كه در اولين قدم و فورا بايستي چشم ها را در اب فراوان شست تا غلظت مواد اسيدي و بازي كاملا خنثي شود .در اينگونه موارد حتي اگر اب تميز هم در دسترس نباشد بايد از هر گونه ابي كه در دسترس هست استفاده نمود حتي اب غير استريل .در اينگونه موارد بايد پشت پلكها را هم كاملا بشوييد تا ذرات باقي مانده مواد شيميايي كاملا شسته شوند . گام بعدي رساندن بيمار به يك مركز تخصصي چشم پزشكي ميباشد تا اقدامات بعدي به صورت تخصصي انجام گيرد .

سوختگي هاي تشعشعي :‌‌اين نوع سوختگي ها معمولا در اثر قرار گرفتن طولاني مدت قرنيه چشم در معرض اشعه هاي مضر مانند اشعه ماورائ بنفش اتفاق ميافتد و باعث ايجاد سوختگي و زخم قرنيه ميشود از مهمترين اين نوع سوختگيها ميتوان به سوختگي قرنيه چشم در جوشكاران – اسكي بازان و سوختگيهاي ناشي از لامپ هاي خورشيدي اشاره نمود . از علائم اين نوع سوختگي ها درد شديد چشمها همراه با حساسيت شديد به نور و اشكريزش زياد ميباشد .اساس درمان در اين نوع سوختگيها بستن چشم همراه با استراحت و استفاده از مسكن جهت كنترل درد و استفاده از قطرهاي انتي بيوتيك و سيكلو پلژيك البته با تجويز پزشك ميباشد . پيش اگهي درمان در اينگونه موارد خوب است و سوختگيها در صورتي كه لايه هاي عمقي قرنيه را درگير نكرده باشند معمولا بين 24 تا 48 ساعت بهبودي حاصل ميشود . ذكر اين نكته بسيار و ضروري و مهم ميباشد كه در اينگونه موارد جهت تسكين درد نبايد از قطرهاي بيحس كننده مانند تتراكايين استفاده نمود جون استفاده از بيحس كنندها باعث تاخير در ترميم سلولهاي قرنيه ميشود و در اين حين گاهي عفونت هم بر ان سوار ميشود و باعث اجاد خسارات بينايي غير قابل جبراني ميگردد .

سوختگيهاي حرارتي :سوختگيهاي حرارتي در اغلب موارد پلك ها را درگير ميسازد .تورم و قرمزي پلكها از علائم مهم اين عارضه ميباشند . در اينگونه موارد اغلب به علت بسته شدن غير ارادي پلكها قرنيه اسيبي نميبيند .اساس درمان اين نوع سوختگيها مانند درمان سوختگيهاي ساير نقاط بدن است يعني استفاده از مسكن هاي سيستميك مانند مرفين و استفاده از پماد هاي انتي بيوتيك مانند تتراسيكلين . يكي از مهمترين اقدامات در اينگونه سوختگي ها دوختن پلك فوقاني به پلك تحتاني با نخ بخيه سيلك چهار صفر است تا از بروز چروكيدگي پلك و برگشتن پلكها به سمت خارج جلوگيري شود .

پارگي قرنيه: پارگيهاي قرنيه بسيار خطرناك هستند زيرا قسمت هاي دروني چشم در معرض عفونت قرار ميگيرند و به همراه آن احتمال دارد كه ساختمانهاي داخل چشم نيز آسيب ببينند .درمان شامل پيشگيري از عفونت و دوختن پارگي ميباشد البته فقط توسط چشم پزشك . در هنگام وارد شدن ضربه هاي سنگين به چشم و احتمال ايجاد پارگي در قرنيه و يا كره چشم نبايد به چشم فشار وارد كرد و يا چشم را پانسمان كرد زيرا در اين صورت ممكن است محتويات داخل چشم بيرون بريزد و باعت پرولاپس كره چشم شود و اسيبهاي جدي به چشم وارد شود .بنابراين در هنگاه مواجهه با اين گونه اسيب ها بهتر است از دستكاري كردن چشم توسط افراد

غير متخصص جلوگيري شود و فرد مصدوم را در اولين فرصت به مراكز تخصصي اعزام نمود .

اجسام خارجي : اجسام خارجي چنانچه در سطح قرنيه قرار گيرند و به لايه هاي عمقي تر نفوذ پيدا نكنند مشگلي براي فرد به وجود نميايد و ميتوان به راحتي و بدون اينكه اسيبي به چشم وارد ايد انها را از سطح قرنيه برداشت .اما چنانچه اين اجسام به داخل چشم نفوذ پيدا كنند ممكن بسيار خطرناك باشند و بينايي فرد را تهديد نمايند بنابراين در مواجهه با فردي كه احتمال ميدهيم چيزي به چشمش فرو رفته است بايد از هر گونه دستكاري كردن خوداري نمود و فرد را در اولين فرصت به مراكز تخصصي اعزام نماييم

خونريزيهاي داخل چشمي : اين خونريزيها معمولا به دنبال وارد امدن ضربه هاي شديد و يا در افراد ديابتي و يا افراد با فشار خون بالا بوجود ميايد .در صورتي كه به چشم ضربه شديد وارد شود بايستي همانطور كه قبلا توضيح دادم در اولين فرصت فرد مصدوم را به مراكز تخصصي اعزالم نمود . در مورد خونريزي ناشي از ديابت و فشار خون بالا نيز در مبحث بيماريهاي متابوليك كاملا توضيح دادم

انسداد وريد و شريان مركزي شبكيه : از انجاييكه بحث تشخيص اين بيماريها در اين مقال نمي گنجد فقط به ذكر اين نكته بسنده ميكنم كه اين بيماريها معمولا در افراد ديابتي و افراد با فشار خون بالا يا افرادي كه دچار ارترواسكلروزيس هستند ممكن اتفاق بيفتد و شايع ترين علايم باليني ان اين است كه ديد چشم به طور ناگهاني و بدون احساس هيچ گونه دردي از بين ميرود بنابراين در اين مواقع بايد فرد را خيلي سريع به چشم پزشك رساند . در صورتي كه از بين رفتن بينايي فرد به دليل وجود انسداد در وريد و شريان مركزي شبكيه باشد و وقت ان از يك ساعت بگذرد معمولا ديگركاري نميتوان انجام داد و بينايي فرد به طور دائم از بين ميرود . پس در اينگونه موارد فوت وقت اصلا جايز نيست .

 

+ نوشته شده در  جمعه بیستم فروردین 1389ساعت 13:56  توسط كمالي پور  | 

 

پاسخ به سوالات رايج در مطب هاي بينايي سنجي و چشم پزشكي

1- آيا ميتوان آب مرواريد را با دارو درمان كرد

خير تنها راه درمان آب مرواريد در حال حاضر عمل جراحي ميباشد كه اين عمل بايد تحت بيهوشي كامل و در بيمارستان يا مراكز جراحي محدود انجام شود .و فقط در مواردي كه شخص دچار بيماريهايي نظير ديابت و فشار خون بالا باشد و يا دچار بيماريهاي قلبي باشد بايد با نظر پزشك مربوطه و با انجام مشاوره با متخصصين مربوطه از بيهوشي موضعي استفاده نمود البته به تازگي يك پزشك محقق مصري مدعي شده است كه با سنتز موادي از عرق بدن و استفاده از آن در ساخت يك قطره چشمي ميتوان بدون انجام عمل جراحي و با اين دارو اب مرواريد را درمان نمود ولي تا كنون اين دارو در جايي ديده نشده است . و يا استفاده از ان در جايي گزلرش نشده است .

2- آيا ميتوان آب مرواريد را بدون عمل جراحي و با ليزر درمان نمود

خير اب مرواريد را نميتوان با ليزر درمان نمود .منتهي در سالهاي اخير با پيدايش روشهاي نوين در انجام جراحي اب مرواريد مانند روش فيكو كه نسبت به روشهاي قبلي بهتر و كم عوارض تر است ونيازي به استفاده از بخيه نميباشد همكاران جراح گاهي اوقات براي توجيه و تفسير اين روش از الفاظ آسانتر مانند ليزر استفاده ميكنند ولي در حقيقت استفاده از ليزر در جراحي آب مرواريد كاربردي ندارد .

3- آيا خوردن آب هويج و ويتامين A در بهبود نمره عينك موثر است :: خير خوردن آب هويج و استفاده از ويتامين A يا غذاهاي حاوي ويتامين A اثري در بهبودي ضعيفي چشم ندارد زيرا ضعيفي هاي چشم معمولا ارثي هستند و تغيير در ضعيفي ونمره چشم در سنين زير 18 سال بستگي به وضعيت رشد در اين سنين دارد كه معمولا در اثر رشد جسماني در اين سنين نمره چشم هم تا حدودي تغيير ميكند و كسي كه دچار ضعيفي چشم هست بايد حتما از عينك يا لنز استفاده نمايد و نميتوان با خوردن آب هويج و ويتامين A نمره چشم را اصلاح نمود .

4- آيا استفاده مرتب از عينك باعث ميشود نمره عينك به مرور برطرف شود يا چشم ضعيف تر نشود :: خير استفاده مرتب از عينك ربطي به اينكه نمره چشم در اثر استفاده مرتب از عينك به مرور بهتر شود يا اينكه چشم ضعيف تر نشود ندارد بلكه اين مسئله به سن و رشد جسماني مربوط است و استفاده از عينك فقط باعث تميز و شفاف ديدن ميشود. يعني اگر قرار باشد نمره چشم بهتر يا بدتر شور ميشود چه از عينك استفاده كنيم چه نكنيم . (ذكر اين نكته ضروري است اين مسئله شامل كودكاني كه تنبلي چشم دارند نميشود و آنها بايد بر طبق توصيه پزشك خود به طور مرتب از عينك استفاده نمايند و در صورت لزوم ساير توصيه هاي ديگر را نيز به دقت عمل نمايند . )

5- آيا تماشاي تلويزيون از نزديك يا كار با كامپيوتر باعث ضعيفي چشم ميشود

خير تماشاي تلويزيون از نزديك و كار با كامپيوتر باعث ضعيفي چشم نميشود .فقط كاهي اوقات ممكن است در اثر تماشاي زياد تلويزيون به خصوص از فاصله نزديك و يا كار زياد با كامپيوتر چشم ها دچار خستگي و يا سوزش شوند .به خصوص در افرادي كه مقدار كمي ضعيفي دارند و از عينك هم استفاده نميكنند اين مسئله بيشتر ديده ميشود .

6- آيا استفاده مداوم از عينك باعث ايجاد گودي يا سياه شدن زير چشم ميشود

خير گودي يا سياهي زير چشم ربطي به استفاده مرتب از عينك ندارد و اين مسئله بيشتر جنبه تلقيني دارد ولي گاهي اوقات هم ممكن است در بعضي از افراد كه دچار بيماريهاي كليوي ويا بعضي از موارد كم خوني يا بيماريهاي غدد مانند كم كاري يا پر كاري تيروييد باشند ديده شود .در هر صورت اين مسئله ربطي به استفاده يا عدم استفاده از عينك ندارد .

7- آيا راهي براي پيشگيري از ضعيفي چشم وجود دارد .

خير ضعيفي هاي چشم معمولا ارثي هستند و راهي براي پيشگيري از ضعيف شدن چشم وجود ندارد . البته گاهي اوقات ممكن ضعيفي هاي چشم جنبه ارثي نداشته باشند .مثلا در افرادي كه داراي ديابت هستند يا در اثر ضربه يا در اثر ناخنك و يا در اثر انجام بعضي از جراحي ها مانند آب مرواريد يا جراحيهاي قرنيه ممكن است درجاتي از ضعيفي چشم ديده شود

8- بهترين سن براي انجام معاينه چشم در بچه ها چه سني ميباشد .

در صورتي كه كودك از نظرانحراف و افتادگي پلك و به طور كلي از نظر ظاهر چشم مشكلي نداشته باشد و در انجام كارهاي روزمره دچار مشكل بينايي نباشد بهترين سن معاينه جهت اطمينان از سلامت بينايي سن 4 تا 7 سالگي ميباشد .به خاطر اينكه شيوع تنبلي چشم در اين سنين زياد است و در صورت عدم درمان به موقع در اين سنين بينايي كودك دچار صدمات جبران ناپذيري ميشود . بنابراين معاينه همه كودكان از سن 4 تا 9 سالگي و حداقل سالي يكبار معاينه تو صيه ميشود .

 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیستم فروردین 1389ساعت 13:56  توسط كمالي پور  | 

سردرد

يكي از مشكلات شايع كه اكثر افراد معمولا در طول شبانه روز با آن درگير هستند سردرد ميباشد كه باعث آزار شخص ميشود و ممكن است در انجام كارهاي روزمره شخص را دچار مشكل سازد . سردرد ها به شكل هاي مختلف و در نقاط مختلفي از سر ممكن است ايجاد شوند .عوامل زيادي باعث ايجاد سردرد ميشوند .بنابراين مهم است كه در زمان مواجهه شدن با سردرد بدانيم علت سردرد ايجاد شده چه ميباشد تا بتوانيم در جهت درمان آن راه درست را انتخاب كنيم . مهمترين عواملي كه باعث ايجاد سردرد ميشوند عبارتند از مشكلات عصبي – اختلالات بينايي – سينوزيت – ميگرن – مشكلات گوارشي – اختلالات هورموني و بسياري عوامل ديگر . بديهي است كه هر كدام از اين سردردها علامت هاي باليني خاص خود را دارند .بنابراين مهم است كه بدانيم علت سردرد ايجاد شده چه ميباشد تا بتوانيم بهتر با ان مقابله كنيم .همانطور كه اشاره شد يكي از عوامل ايجاد سردرد مشكلات بينايي ميباشند .مشكلات بينايي كه بطور شايع باعث ايجاد سردرد ميگردند به طور كلي شامل1- ضعيفي هاي چشم به خصوص آستيگماتيسم و دوربيني و2- اختلالات ماهيچه اي چشم ميباشند .بنابراين در صورتي كه سردرد ما به علت مشكلات بينايي باشد گام اول جهت درمان بر طرف كردن اين اختلالات ميباشد . چگونه تشخيص دهيم كه سردرد ما منشا چشمي دارد

علائم سردردهاي چشمي

سردردهاي چشمي داراي چهار علامت و مشخصه كلي هستند كه ميتوان به راحتي اين نوع سردردها را از ديگر سردردها تشخيص داد اين علائم عبارت اند از 1- سردردهاي چشمي معمولا بعد از انجام كارهايي مانند مطالعه ـ تماشاي تلويزيون ـ كارباكامپيوتر ـ رانندگي ـ انجام كارهاي هنري مانند نقاشي ـ خياطي و غيره بروز ميكنند و در زماني كه فرد در حال استراحت ميباشد و يا مشغول انجام كارهاي عادي و روزمره خود كه نيازي به فعاليت بينايي ندارند ميباشد معمولا بروز نميكنند . 2- سردردهاي چشمي معمولا در ناحيه پيشاني ميباشند و گاهي اوقات ممكن است به پشت سر هم كشيده شوند . 3- سردهاي چشمي معمولا شديد نيستند و همراه با حالت سرگيجه و تهوع نميباشند . 4- سردردهاي چشمي به طور حتم فقط با استراحت بدون استفاده از مسكن خوب ميشوند .بنابراين در صورت داشتن سردرد و وجود اين 4 علامت در زمان سردرد حتما جهت معاينه بايد به متخصصين بينايي سنجي يا چشم پزشكي مراجعه نماييد . البته اين علائم ممكن است در بعضي از انواع ديگر سردردها نيز وجود داشته باشند مثلا افرادي كه دچار سينوزيت ميباشند هم سردردشان بيشتر در ناحيه پيشاني ميباشد اما سردردهاي ناشي از سينوزيت كه در ناحيه پيشاني ميباشند شديد هستند و با استراحت خوب نميشوند .

 

+ نوشته شده در  جمعه بیستم فروردین 1389ساعت 13:54  توسط كمالي پور  | 

علل تنبلي چشم و درمان آن

عوامل زيادي در ايجاد تنبلي چشم در كودكان نقش دارند كه مهمترين آنها عبارتند از

1- عيوب انكساري چشم2-انحرافات چشمي3-بيماريهاي مادرزادي چشم مانند آب مرواريد4- افتادگي پلك وكدورتهاي قرنيه اي5- عوامل تغذيه اي و توكسيك(سمي) كه در اينجا به طور جداگانه هر كدام را شرح خواهم داد                                                                                                                                

1-عيوب انكساري چشم:از مهمترين علل ايجاد تنبلي چشم در كودكان عيوب انكساري يا همان ضعيفي هاي چشم مي باشند .وجودهمه عيوب انكساري چشم شامل دوربيني ونزديك بيني و آستيكماتيسم  در سنين كودكي باعث تنبلي چشم ميشود به خصوص اگر مقدار انها زياد باشد .درصورتي كه هر دو چشم كودك ضعيف باشد هر دو چشم تنبل ميشوند اما در بعضي مواقع ممكن است اين ضعيفي در يك چشم باشد و باعث تنبلي همان چشم شود .گاهي اوقات هم ممكن است ميزان ضعيفي در دو چشم با هم مساوي نباشد بنابراين چشمي كه بيشتر ضعيف است شديدتر تنبل ميشود. در اين حالت جهت درمان تنبلي چشم از عينك استفاده ميشود و گاهي اوقات در صورتي كه فقط يك چشم ضعيف باشد يا مقدار ضعيفي در يكي از چشم ها بيشتر باشد علاوه بر استفاده از عينك بايستي يكي از چشمها را كه همان جشم سالم يا چشمي كه كمتر ضعيف است را بست و هم زمان از عينك نيز تا زمان رفع تنبلي استفاده نمود .كه مدت بستن چشم و استفاده از عينك و اينكه هر چند وقت يك بار براي معاينه بايستي مراجعه كرد از سوي اپتومتريست يا چشم پزشك  براي شما شرح داده خواهد شد بنابراين در اينجا مهمترين راه درمان تنبلي چشم عمل كردن به توصيه هاي متخصص مربوطه و مراجعه به موقع جهت معاينات بعدي است . 2- انحرافات چشمي:بعد از عيوب انكساري انحرافات چشم از مهمترين علل تنبلي چشم كودكان ميباشند. در اين حالت هم هر چه مقدار انحراف بيشتر باشد ومدت زمان بيشتري در چشم بماند و درمان نشود تنبلي چشم هم شديدتر خواهد بود .بنابراين در صورت مشاهده هر گونه انحراف در چشم بايستي در اسرع وقت به متخصصين بينايي سنجي و يا چشم پزشك مراجعه نمود .انحرافات چشمي بسته به نوع و مقدار ان بوسيله روشهاي مختلفي درمان ميشوند .جهت اصلاح انحرافات چشمي معمولا از تجويز عينك و تجويز منشور و جراحي استفاده ميشود كه گاهي اوقات ممكن است جهت اصلاح انحراف از يكي از اين روشها به تنهايي استفاده شود و گاهي اوقات ممكن است به صورت توام از چند روش با هم  استفاده شود مثلا از جراحي و عينك يا از عينك و منشور 3-بيماريهاي مادزادي چشم:از جمله بيماريهاي مادرزادي كه باعث تنبلي چشم ميشوند ميتوان به آب مرواريد اشاره نمود كه در صورت عدم درمان به موقع باعث ايجاد يك تنبلي بسيار شديد در چشم كودك ميشود درمان اين بيماري هم در اسرع وقت و بوسيله جراحي  انجام مي شود 4-افتادگي پلك هم از جمله علل تنبلي چشم مي باشد البته در اين حالت چنانكه مقدار افتادگي به اندازه اي باشد كه بيشتر از دو سوم مردمك چشم را بپوشاند باعث تنبلي چشم ميشودافتادگي پلك معمولا در اثر ضربه و اختلال در عصب رساني صحيح پلك و يا در اثر بيماري شلي عضلات بوجود مي ايد و.درمان اين حالت نيز فقط بوسيله انجام جراحي و در اسرع وقت بايستي انجام شود . كدورت هاي قرنيه اي هم كه در سنين زير 9 سال اتفاق مي افتند از جمله علل تنبلي چشم كودكان ميباشند كه در اسرع وقت بايستي اين كدورت اصلاح شود و در اگثر اوقات نياز به انجام عمل جراحي ميباشد 5- عوامل تغذيه اي : تنبلي چشم گاهي اوقات ممكن است به دليل فقر غذايي و سوء تغذيه ايجاد شود كه البته  اين نوع تنبلي در كشور ما تقريبا وجود ندارد وهمچنين گاهي اوقات ممكن است تنبلي چشم در اثر ايجاد مسموميت هاي شديد و طولاني مدت ايجاد شود كه ميزان شيوع اين تنبلي نيز در كشور ما بسيار نادر است.

 

+ نوشته شده در  جمعه بیستم فروردین 1389ساعت 13:53  توسط كمالي پور  | 

 

گلوكوم يا (آب سياه )

يكي از شايع ترين علل نابينايي و كم بينايي در جهان بيماري آب سياه ميباشد .آب سياه به بيماري اطلاق ميشود كه در آن به هر علتي فشار چشم بالا ميرود كه اين بالا رفتن فشار باعث ايجاد فشار بر روي عصب بينايي ميگردد و به مرور زمان باعث تخريب غير قابل بر گشت عصب بينايي ميگردد كه در اين حالت فرد به تناسب آسيب وارده به عصب بينايي چشمش دچار كم بينايي و يا نا بينايي ميگردد . در اين حالت ميزان توليد و ترشح مايع زلاليه در چشم بر ميزان خروج آن از چشم پيشي گرفته و به مرور زمان باعث افزايش حجم مايع زلاليه بيش از حد استاندارد ميگردد كه همين افزايش حجم مايع زلاليه باعث فشار بر عصب چشم ميگردد . آب سياه چنانچه به موقع تشخيص داده شود و شخص تحت درمان قرار گيرد هيچ آسيبي به بينايي فرد مبتلا وارد نميكند ولي به هر دليل چنانچه تشخيص آن به تاخير افتد باعث ايجاد آسيب هاي بينايي غير قابل برگشت و غير قابل درمان ميگردد . اين بيماري ميتواند از همان بدو تولد يعني به صورت مادر زادي هم وجود داشته باشد منتهي اين اتفاق به صورت مادرزادي و در زمان تولد خيلي كم اتفاق مي افتد و بيشتر در سنين با لاي 40 سال اتفاق ميافتد . بنابر اين اشخاص بالاي چهل سال بايد حتما سالي يك بار براي معاينه و كنترل بينايي خود مراجعه نمايند .آب سياه داراي يكسري علايم ميباشد كه عبارتند از درد – قرمزي – اشكريزش – حساسيت به نور – و ديدن هاله هاي رنگي در اطراف لامپ و در نهايت كاهش بينايي .قابل ذكر است كه گاهي اوقات آب سياه ممكن است در شروع پيشرفت كندي داشته باشد و در ابتدا فرد علامت هاي ذكر شده را يا نداشته باشد و يا آنها را احساس نكند بنابراين در افراد بالاي چهل سال گفتن اين نكته كه من مشكلي ندارم كار اشتباهي است و همه افراد براي كنترل بايد از سن چهل سالگي حتما حد اقل سالي يكبار براي معاينه مراجعه نمايند . آب سياه داراي دو نوع درمان طبي يعني استفاده از دارو و كنترل فشار بوسيله دارو درماني و يا استفاده از عمل جراحي و يا جراحي توام با استفاده از دارو ميباشد . ايجاد آب سياه بيشتر جنبه ارثي دارد اما ممكن است به علل ديگري هم من جمله وارد شدن ضربه به كره چشم – به دنبال انجام جراحي هاي داخل چشمي مانند اب مرواريد يا جراحي هاي شبكيه و ويتركتومي – در افراد با درجات نزديك بيني و دور بيني شديد – ايجاد شود

 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیستم فروردین 1389ساعت 13:52  توسط كمالي پور  | 

معمولا افرادی که با کامپیوتر زیاد سر وکار دارند در هنگام کار با کامپیوتر بعد از مدتی دچار سوزش _خستگی  _ چشم درد و سردرد میشوند .بنابراین لازم است جهت جلوگیری از ایجاد این مشکلات نکات زیر را رعایت نمایید.

١- رعایت فاصله استاندارد که بهترین فاصله حدود ۴٠ تا ۵٠ سانتیمتری است .

٢- نور محیط بایستی نور کافی و استاندارد باشد استفاده از لامپ های با نور سفید و زرد توام با هم بهترین نور میباشد  البته مقدار نور به اندازه ای زیاد نباشد که چشم دچار خیرگی شود

٣- صفحه مونیتور به شکلی قرار داده شود که نور منبع روشنایی و یا نور محیط بیرون به طور مستقیم به آن نتابد

۴-مونیتور باید درست در مقابل چشم و در راستای محور بینایی هر دوچشم باشد

۵- جهت جلوگیری از خشکی چشم تعداد پلک زدن بایستی نسبت به مواقع عادی بیشتر باشد

۶- از مونیتور های استاندارد که تشعشعات کمتری دارند استفاده شود

٧-سعی کنید چشمان خود را به مدت طولانی روی صفحه مونیتور خیره نکنید و در هنگامی که نیاز به نگاه کردن به مونیتور ندارید  چشم خود را از مونیتور برداشته وبه فاصله های دور تر نگاه کنید

٨- معمولا بعد از حدود دو ساعت کار با کامپیوتر حدود ١۵ تا ٣٠ دقیقه استراحت نمایید و در این فاصله یک نوشیدنی شیرین و یا یک شیرینی سالم مانند خرما _ بیسکویت یا عسل استفاده کنید

٩- کنتراست و روشنایی مونیتور را به شکل استاندارد تنظیم نمایید

١٠- در صورتی که  تمامی نکات را به درستی رعایت کردید و باز هم دچار مشکل شدید ممکن است مشکلی در سیستم بینایی شما وجود داشته باشد مثلا چشم شما ضعیف باشد و یا چشمان شما دچار عدم تعادل  عضلانی باشد بنابراین بهتر است جهت کنترل سیستم بینایی به متخصص بینایی سنجی و یا چشم پزشک مراجعه نمایید

١١- افرادی که نمره چشم آنها دوربینی و یا استیگماتیسم است حتما بایستی از عینک استفاده نمایند . افراد نزدیک بین ممکن است در نمرات کم نیازی  به استفاده از عینک نداشته باشند و یا در نمرات بالا هم ممکن است به نمره کمتری نیاز داشته باشند  بنابراین در این مورد با متخصص خود مشورت نمایید

 

+ نوشته شده در  جمعه بیستم فروردین 1389ساعت 13:50  توسط كمالي پور  | 

پيام براي طباطبائي و حقيقيان و بقيه بچه ها

رمز شما درست شد

برنا

حقيقيان طوفان به پا كردي

بقيه ياد بگيرند

الان ساعت 8 و نيم بعدازظهر است بچه ها كجا هستيد

الن 2 نفر ديگر در وبلاگ هستند

+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 19:23  توسط غفوريان  | 

کره ی زمین

مقدمه

زمین ، سومین سیاره نزدیک به خورشید و بزرگترین سیاره در میان سیارات درونی است. ساختار درونی زمین مثل سایر سیارات درونی از یک هسته داخلی و یک هسته خارجی به همراه لایه‌های مذاب و نیمه مذاب و سنگی جامد تشکیل یافته است. هسته داخلی فلزی و جامد بوده و توسط هسته خارجی که فلزی و مذاب است، احاطه شده است.



img/daneshnameh_up/e/e8/Mehvarezamin.jpg
فاصله متوسط از خورشید 60.149 کیلومتر
قطر استوا 12756 کیلومتر
مدت حرکت وضعی 93.23 ساعت
مدت حرکت انتقالی 26.365 روز
سرعت حرکت انتقالی 79.29 کیلومتر در ثانیه
دمای سطحی 55 تا 70 درجه سانتیگراد
جرم (زمین = 1) 00.1
چگالی متوسط (آب = 1) 52.5
جاذبه (زمین = 1) 1
تعداد قمر 1






زمین شرایط بسیار منحصر بفردی دارد. هیچکدام از سیارات دیگر آب مایع و جو پر اکسیژن نداشته و حیات در آنها وجود ندارد. تکامل تدریجی زمین که 4.5 میلیارد سال طول کشیده است، همچنان بطور طبیعی و نیز بر اثر فعالیتهای انسان ادامه خواهد داشت. همچنین چگالی زمین از تمام سیارات دیگر بیشتر است.

زمین در آغاز شکل گیری

  • در اوایل پیدایش منظومه شمسی ، ذرات ریز غبار موجود در قرص خورشید که عمدتا از گاز و غبار تشکیل شده بود، پس از برخورد به هم چسبیده و اجسام بزرگ و بزرگتری را بوجود آوردند. بدین ترتیب چهار سیاره درونی از این ذرات شکل گرفتند.

  • 4.5 میلیارد پیش ، زمین دارای سطحی داغ ، قرمز و نیمه مذاب بود. پس از گذشت میلیونها سال ، سطح زمین شروع به سرد شدن نمود و پوسته جامدی ، به دور زمین بوجود آمد. گازهای داغ و مواد مذاب از لایه‌های زیرین و از طریق دهانه‌های آتشفشانی بیرون زده و جو ضخیم زمین را بوجود آوردند. در همین مدت شهاب سنگهای زیادی به سطح زمین خوردند و هزاران گودال شهاب سنگی را در سطح زمین بوجود آورد. و مقدار زیادی غبار به جو زمین اضافه کردند.

  • پس از یک میلیارد سال ، زمین به اندازه کافی سرد شده بود تا بخار آب موجود در جو متراکم شده و قطرات آب را بوجود آورد. این قطرات آب میلیونها سال به شکل باران شدید به سطح زمین افتاده ، باعث پاک شدن جو زمین و بوجود آمدن اقیانوس شدند. کره زمین به تدریج به شکل کنونی درآمده است.



img/daneshnameh_up/7/7e/Atashfeshan.jpg
زمین در آغاز شکل گیری
با سرد شدن زمین ، شرایط لازم برای
پیدایش حیات در آن فراهم شدند.

نحوه پیدایش و تکامل زمین

زمین در بدو پیدایش بصورت کره‌ای از مواد بسیار داغ و نیمه مذاب بوده که به تدریج عناصر سنگین‌تر ته‌نشین شده و هسته فلزی را به وجود آوردند ، و در عین حال عناصر سبکتر به سطوح فوقانی آمده و جبه و پوسته را تشکیل دادند. پس از گذشت میلیاردها سال زمین سرد شد، سطح زمین جامد گشت، جو زمین شکل گرفت، و اقیانوسها بوجود آمدند. تکامل زمین هنوز ادامه دارد. پوسته زمین توسط فورانهای آتشفشانی در کف اقیانوسها نوسازی شده و دائما بر اثر زمین لرزه‌ها و حرکتهای قاره‌ای در حال تغییر و تحول است. تناسب گازهای مختلف در جو زمین نیز بر اثر دخالتهای انسان به آرامی در حال تغییر است.

مشخصات زمین

  • زمین سیاره‌ای است منحصر بفرد ، دارای آب مایع و جوی که قسمت اعظم آن از نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده که تداوم حیات را ممکن می‌سازند. در منظومه شمسی ، زمین پنجمین سیاره از لحاظ بزرگی و سومین سیاره نزدیک به خورشید است. چگالی زمین از تمامی سیارات بیشتر است.

  • زمین در منظومه شمسی دو نوع حرکت ، وضعی و انتقالی دارد. در حرکت وضعی زمین در یک شبانه روز به دور خودش می‌چرخد و در حرکت انتقالی در یک سال مداری بیضی شکل حول خورشید را طی می‌کند (مدار زمین).



img/daneshnameh_up/6/6b/Zaminemeghnatisi.jpg

کره مغناطیسی

  • با چرخش زمین به دور خودش ، چرخه‌هایی در هسته خارجی آن که از آهن مذاب تشکیل شده بوجود آمده ، جریانهای الکتریکی تولید می‌کنند. این جریانها باعث ایجاد یک میدان مغناطیسی در فضای اطراف زمین شده و پوششی محافظ در اطراف آن ایجاد می‌کنند (کمربند تشعشعی زمین). این میدان که کره مغناطیسی نامیده می‌شود، زمین را در برابر جریانهای سریع ذرات باردار بادهای خورشیدی محافظت می‌کند.

  • بعضی از این ذرات در دو نقطه میدان مغناطیسی به نام کمربندهای «وان آلن» به دام می‌افتد. کره مغناطیسی بیشتر بادهای خورشیدی را از زمین دور می‌کند، اما جریانهای ذرات باد خورشیدی آنقدر قوی هستند که قسمت جلویی کره مغناطیسی را مسطح نموده و باعث کشیدگی عقب آن می‌شوند.



img/daneshnameh_up/0/04/Sakhtarezamin.jpg

آینده زمین

از آنجا که حیات در زمین) وابسته به خورشید است، آینده کره زمین نیز به آینده خورشید وابسته خواهد بود. حدود 5 میلیارد سال دیگر ذخایر انرژی خورشید تمام شده و خورشید به یک غول سرخ تبدیل می‌شود و افزایش حجم می‌دهد. گرمای شدید حاصل از افزایش حجم باعث آب شدن یخ مناطق قطبی و بالا آمدن آب اقیانوس می‌شود. سپس جو زمین شروع به تبخیر می‌کند و گیاهان خشک آتش می‌گیرند. در چنین شرایطی امکان حیات در زمین کلا از بین می‌رود.

انتظار نجومی

  • شاید انسان در آینده بتواند قبل از وقوع فاجعه‌های فوق زمین را به جایی دورتر از خورشید منتقل کند.
  • شاید امکانات آینده ، انسانهای آن زمان به سیاره قابل سکونت دیگری کوچ کنند.
  • شاید بشر بتواند مانع از وقوع فاجعه‌های فوق در خورشید و زمین شود.
  • باید پنج میلیارد سال انتظار کشید.
+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 16:5  توسط امير حسين حقيقيان  | 

سوال تشریحی 1

+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 16:0  توسط شاكرنژاد  | 

اینه های کروی

دید کلی:


در مصارف عمومی از این آینه ها استفاده می شود:


  • آیا تا به حال از خود پرسیده اید که چرا در ماشین ها از آینه محدب استفاده می شود؟

  • آیا تصویر خود را در کاسه استیل درداخل و بیرونش یا در قاشق استیل دیده اید؟

  • تشکیل تصویر روی صحفه تلویزیون خاموش و پدیده ها متنوع طبیعی دیگر که برای پاسخ گویی به این سؤالات، آینه های کروی را از لحاظ نوع تصویری که تشکیل می دهند. و یا روش همگرایی یا واگرایی نور به دو دسته عمده تقسیم می کنیم.

انواع آینه های کروی:


  • آینه های مقعر یا همگرا:
    آینه هایی که سبب همگرایی نور می شود و از پرتو های با زتابی تصویری حقیقی در جلوی آینه تشکیل می دهند که دارای تصویر حقیقی و کانون حقیقی و فاصله کانونی مثبت می باشند.

  • آینه های محدب یا واگرا:
    آینه هایی که سبب واگرایی نور می شوند و از امتداد پرتوهای باز تابی تصویری در پشت آینه تشکیل می دهند این آینه ها دارای تصویر مجازی، کانون مجازی، فاصله کانونی منفی می باشند.

تعاریف بنیادی در تصویر گیری:


  1. تصویر حقیقی : از تقاطع پرتو های بازتابش که همگرایند، در فضای جسم ابجاد می شود .

  2. تصویر مجازی :از تقاطع امتدادهای پرتوهای بازتابش که واگرایند در فضای تصویر در پشت آینه ایجاد می شوند.

  3. فضای جسم : فضای جلوی آینه یا سمت چپ آینه فضای جسم نام دارد که جسم و تصویر در این فضا حقیقی می باشند.

  4. فضای تصویر : فضای پشت آینه یا سمت راست آینه فضای تصویر نام دارد که جسم و تصویر در این فضا مجازی می باشند.

  5. کانون حقیقی : از تجمع و همگرا شدن پرتوهایی که موازی محور اصلی بر آینه می تابد و از بینهایت می آیند، در یک نقطه روی محور اصلی آینه در فضای جسم تشکیل می شود.

  6. کانون مجازی : از تقاطع امتدادهای پرتو های واگرا شونده از سطح آینه که موازی محور اصلی آینه بر آن تابش کرده بودند، بر روی محور اصلی در پشت آینه در فضای تصویر ایجاد می شود .

  7. میدان دید آینه ها : فضایی که آینه پوشش می دهد تا از تمام اجسام موجود در آن فضا تصویر دهد.

  8. محور اصلی: محور نوری اشیاء نوری است. که از مرکز آنها می گذرد و محور تقارن آنها نیز هست و هر پرتوی تابش موازی آن یا خود و یا امتدادش از کانون آینه می گذرد.

  9. محور فرعی : هر محور موازی محور اصلی که محور تقارن آینه نبوده و بر خارج ازرأس آن وارد می شود.

  10. رأس آینه : نقطه ای که محور اصلی،آینه را در آن نقطه قطع می کند و آینه کروی فقط بر این نقطه در باز تابش ها همانند آینه تخت عمل می کند یعنی زاویه تابش و باز تابش برابر می شود.

  11. فاصله کانونی : فاصله کانونی مربوط به کانونهای حقیقی مثبت که در سمت چپ آینه اند و فاصله کانونی مربوط به کانونهای مجازی منفی که در سمت راست آینه واقع هستنددر آینه های کروی اندازه فاصله کانونی نصف شعاع کره ای است که آینه قسمتی از آن کره است.

نحوه ساخت آینه های کره ای :


اگریک تکه شیشه ای را داشته باشیم که آن را صیقلی دهیم و یک طرف آنرا بصورت یک دیو پتر کروی (سطح کروی) در آوریم که جدا کننده دو محیط با ضرایب شکست مختلف از هم هستندآینه کروی بوجود می آید اگر تراش شیشه طوری باشد که بتوان قسمت قعودی آنرا نقره اندود نماییم آینه مقعر ساخته می شود. بنابراین آینه های کروی قطاعی از کراتی است که به مرکزیت آینه شکل می گیرند.


اگر یک دیو پتر شیشه ای داشته باشیم با اندود کردن قسمت داخلی دیو پتر آینه محدب و با اندودسازی قسمت خارجی آن آینه مقعررا می سازیم.

نحوه تصویر گیری از آینه های کروی :


برای تشکیل تصویر در آینه های کروی ردیابی کلیه پرتو ها لازم نیست و پرتو های خاصی را ردیابی می کنیم تا تصویر را تشکیل دهیم;قواعد تابش و باز تابش و سایر مشخصات برخی پرتو های ویژه عبارتند از:


  1. آینه جهت کلی نور تابش را تغییر می دهد و معمولا جسم در سمت چپ آینه قرار می گیرد.

  2. پرتو های نور موازی با محور اصلی (محور اپتیکی یا محور نوری)، پس از باز تابش خود یا امتدادش به ترتیب از کانون آینه مقعر یا محدب می گذرد که به فاصلهf از رأس آینه قرار دارد.

  3. پرتو های تابشی که خود یا امتدادش از کانون آینه می گذرد بعد از برخورد با سطح آن موازی با محور اصلی سیستم باز می تابند.

  4. پرتوی نوری که از رأس آینه باز تابش می یابد، زاویه ای با محور اپتیکی می سازد که برابر با زاویه پرتوی فرودی نسبت به محور نوری است.

  5. پرتوی نوری که از مرکز انحنای آینه عبور می کند، روی خودش باز می تابد.
پرتوهای ویژه اخیر جهت شکل دهی و یافتن تصویر جسم نورانی مقابل آینه کافی است و ردیابی پرتوی به توسط این پرتو های خاص و مشخص صورت می پذیرد.

مشخصات تصویر در آینه های کروی:


آینه مقعر دارای تصویری حقیقی و معکوس در جلوی آینه می باشد که بزرگی و کوچکی آن به فاصله جسم ازآینه بستگی دارد. در صورتی که آینه محدب تصویری مجازی و مستقیم در پشت آینه دارد که همواره تصویری کوچکتر از جسم ارائه می دهد. آینه های مقعر محدودترین میدان دید را دارند در صورتیکه آینه های محدب بیشترین میدان دید را دارا هستند و برای همین در اتوبوس ها و سایر وسائل نقلیه از این آینه ها استفاده می شود.

علائم بکار رونده در آینه ها:


رابطه بین فاصله کانونی و تصویر و جسم از آینه بصورت (f=1/(1/p+1/q می باشدکه در آن p فاصله جسم از آینه و q فاصله تصویر از آینه و f فاصله کانونی است و مقدارش نصف شعاع دایره شامل آینه است، یعنی اگر شعاع دایره Rباشد،(f=R/2) می شود.

مباحث مرتبط با عنوان:

+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:59  توسط امير حسين حقيقيان  | 

ساختمان چشم


  • مردمک چشم که دیافراگم دهانه چشم است، یک دیافراگم قابل کنترل است. در واقع یک دهانه اتوماتیک است که می تواند بسته به شدت نور ، قطرش را بین 2 تا 8 میلی متر تغییر دهد. زمانی که شدت نور زیاد است، برای اینکه نور کمی به داخل چشم برسد، قطر مردمک 2میلی متر می باشد.

  • عدسی چشم از تعداد بسیار زیادی دیوپتر تشکیل یافته است که ضریب شکست آنها از مرکز نوری عدسی به طرف کناره ها ، به طور مرتب در حال کاهش است تا به دیوپتر خارجی می‌رسد.
  • در کناره های عدسی ماهیچه های مژگانی وجود دارد که ضخامت عدسی به کمک آنها ، برای مشاهده اجسام دور و نزدیک ، تنظیم می شود.

  • درون چشم شامل مایعی به ناممایع زجاجیه است.
  • شبکیه چشم که صفحه حساس به نور است از سلولهای استوانه ای و مخروطی شکل تشکیل یافته است که حساسیت آنها در تمام سطح شبکیه یکسان نیست.

  • حساسترین قسمت شبکیه به نور ، لکه زرد چشم است و این نقطه محل تلاقی محور اصلی سیستم چشم با شبکیه می باشد. در واقع وقتی به یک جسم با دقت نگاه می کنیم، می خواهیم تصویر جسم را بر روی لکه زرد بیندازیم.

نحوه تشکیل تصویر در چشم

{picture=tr>




  • قطر سلولهای مخروطی و استوانه ای در حدود 4.5 میکرون است. هر کدام از این سلولها به منزله یک فتودیود می باشند. وقتی نور بر روی این سلولها می افتد، آنها را تبدیل به الکتریسیته می کند و از طریق اعصاب چشم ، الکتریسیته تولید شده روی سلولهای چشم ، به مغز منتقل می‌شود و بینایی شکل می‌گیرد. چشم قادر به رویت تمام اجسام دور و نزدیک و در سطوح مختلف می‌باشد.

  • رویت واضح اجسام در چشم به علت ساختار چشم و تطابق در چشم و تحرک چشم می‌باشد. این سه عامل باعث می‌شوند که چشم منطقه وسیعی را در فاصله های مختلف واضح ببیند.
  • اگر جسم را از بینهایت تا فاصله 15 متری بیاوریم، در تمامی این حالات تصویر جسم بر روی یک سلول از شبکیه درچشم می افتد و آن جسم برای چشم به منزله یک نقطه خواهد بود.

تطابق در چشم

عدسی چشم یک عدسی اتوماتیک است، بدین معنی که می تواند با تغییر دادن شعاع انحنای دیوپترهای تشکیل دهنده چشم ، فاصله کانونی خود را تغییر دهد. تنظیم فاصله کانونی در چشم و واضح کردن تصویر بر روی شبکیه ، عمل تطابق نام دارد. این عمل از 15 متر که حداکثر رویت می‌باشد تا 15 سانتی متر که حداقل رویت می‌باشد، انجام می‌گیرد.

تحرک چشم

اگر مخروطی را درنظر بگیریم که راس آن بر روی لکه زرد چشم است، زاویه ای که تحت آن می توانیم اجسام را ببینیم، 50 دقیقه است. زاویه دید چشم در حالت معمولی 60 درجه است. اگر حرکت چشم در کاسه خودش را هم اضافه کنیم چشم می تواند زاویه‌ای حدود 160 درجه را به طور همزمان رویت کند.
+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:49  توسط امير حسين حقيقيان  | 

مطالبی درباره ی سیاره ی زحل:

زحل جواهر منظومه ی شمسی

زحل بعد از سیاره مشتری بزرگترین و زیباترین سیاره در منظومه شمسی می باشد. این سیاره دارای هفت حلقه مسطح به دور خود است. این هفت حلقه در واقع شامل تعداد زیادی حلقه های باریک که با ذرات یخی درست شده اند، می باشند.

این حلقه ها زحل را به یکی از زیباترین اجرام آسمان در منظومه شمسی تبدیل کرده اند. به جز زحل، سیارات مشتری، نپتون و اورانوس نیز دارای حلقه هایی می باشند که نسبت به حلقه های زحل بسیار کم نورترند.

زحل جواهر منظومه ی شمسی

زحل بهمراه تمامی حلقه هایش! - تصویر از فضاپیمای کاسینی در زمانی که خورشید پشت زحل پنهان شده

قطر زحل در استوا ۱۲۰.۵۴۰ کیلومتر، تقریبا ۱۰برابر قطر زمین است. این سیاره از زمین با چشم غیر مسلح قابل رویت است البته حلقه های آن دیده نمی شوند. زحل دورترین سیاره ای بود که ستاره شناسان باستان موفق به کشف آن شده بودند.

 اندازه ها

اندازه ی زحل در مقایسه با زمین

این سیاره به مناسبت خدای کشاورزی رومیان، ساترن نام گرفت.

زحل در مداری بیضی شکل به دور خورشید در حرکت است. بیشترین فاصله آن از خورشید ۱.۵۱۴.۵۰۰.۰۰۰ کیلومتر و کمترین فاصله آن ۱.۳۵۲.۵۵۰.۰۰۰ کیلومتر است. یک سال در زحل معادل ۱۰.۷۵۹ روز زمینیست.

 

گردش

زحل علاوه بر گردش انتقالی خود به دور خورشید، حول محور عمودی فرضی خود نیز در گردش است. زاویه این محور ۲۷ درجه از دایرة البروج می باشد.

بعد از مشتری، زحل سریعترین گردش وضعی در بین سیارات دیگر منظومه شمسی را دارد. یکبار گردش این سیاره به دور خود تنها ۱۰ ساعت و ۳۹ دقیقه به طول می انجامد. به دلیل این حرکت گردشی سریع، قطر استوایی این سیاره ۱۳.۰۰۰ کیلومتر از قطر قطبی آن بیشتر است.

 

سطح و جو

بیشتر دانشمندان معتقدند که این سیاره یک غول گازیست و هیچ سطح جامدی ندارد. به هرحال، به نظر می رسد که زحل دارای یک هسته داغ و جامد آهنیست.

اطراف این هسته متراکم، هسته خارجی قرار گرفته که احتمالا ترکیبی از آمونیاک، متان و آب می باشد. یک لایه از هیدروژن به شدت فشرده پیرامون هسته خارجی وجود دارد. در بالای این لایه، منطقه ای چسبناک (شربت مانند) متشکل از هیدروژن و هلیوم جای گرفته است. هیدروژن و هلیوم در نزدیک سطح به شکل گاز در می آیند و با اتمسفر زحل که عمدتا ترکیبی از همین دوعنصر است مخلوط می شوند.

یک لایه فشرده از ابر، کل سطح زحل را پوشانده است. در تصاویر به دست آمده از این سیاره مناطق و کمربندهای رنگی قابل تشخیصند. چنین مناطقی احتمالا به خاطر تفاوت دما و ارتفاع ابرها در قسمتهای مختلف ظاهر می گردند.

گیاهان و حیوانات مقیم زمین نمی توانند در زحل دوام بیاورند. دانشمندان شک دارند که گونه زیستی در این سیاره یافت شود.

زاویه

تغییر زاویه ی زحل نسبت به زمین

دما

انحراف محور عمودی این سیاره منجر به اختلاف میزان تابش خورشید به قسمتهای مختلف آن و در نهایت ایجاد فصول شده است. هر فصل در این سیاره ۵/۷ سال زمینی طول می کشد چرا که مدت زمان یکبار گردش زحل به دور خورشید ۲۹ برابر زمین است.

دمای زحل همیشه از دمای زمین سردتر است، زیرا این سیاره از خورشید دورتر است. میانگین دما در بالای ابرها ۱۷۵- درجه سانتیگراد می باشد.

دما در اعماق ابرها بیشتر می شود.  بسیاری از ستاره شناسان معتقدند که این حرارت در فرایند فرو رفتن هلیوم به درون هیدروژن مایع به وجود می آید.

 

چگالی و جرم

در بین همه سیارات منظومه شمسی، زحل کمترین چگالی را دارد. چگالی این سیاره تنها یک دهم چگالی زمین و دو سوم چگالی آب است. به همین دلیل یک تکه از این سیاره نسبت به تکه ای برابر از زمین بسیار سبکتر است و در روی آب شناور می ماند.

زحل رو آب

اگر زحل را روی آب بگذاریم، روی آب می ماند!! چون چگالی میانگینش از آب کمتر است!

گرچه چگالی این سیاره بسیار کم است اما وزن آن پس از مشتری، از دیگر سیارات بیشتر است. جرم زحل ۹۵ بار از جرم زمین بیشتر می باشد. نیروی گرانش این سیاره اندکی از گرانش زمین بیشتر است. یک جسم ۱۰۰ گرمی در زمین، در زحل ۱۰۷ گرم می باشد.

 

حلقه ها

 حلقه های زحل دور این سیاره و موازی با استوا قرار دارند. آنها هرگز با سیاره برخورد نمی کنند. با گردش زحل به دور خورشید آنها با همان زاویه ثابت و همیشگی در جای خود برقرار می مانند.

هفت حلقه زحل در حقیقت متشکل از هزاران حلقه باریک می باشند. این حلقه های باریک از بیلیونها تکه یخ ایجاد شده اند. ابعاد این تکه های یخ گاهی به اندازه یک ذره کوچکند و گاهی قطر آنها به بیش از 3 متر می رسد.

حلقه

خرده  یخها و ستگهایی که حلقه ها را تشکیل داده اند.

حلقه های اصلی زحل بسیار عریضند. برای مثال عرض خارجی ترین حلقه ۳۰۰.۰۰۰ کیلومتر می باشد. با این حال در ابعاد فضا این حلقه ها بسیار باریک به حساب می آیند. آنقدر باریک که هنگامیکه این سیاره درست در مقابل و در راستای زمین قرار می گیرد نیز این حلقه ها قابل رویت نیستند.

ضخامت آنها بین ۲۰۰ تا ۳۰۰۰ متر است. در بین حلقه ها فضای خالی قرار گرفته و آنها را از هم جدا می نماید. عرض هر یک از این فضاهای خالی ۳۲۰۰ کیلومتر و یا بیشتر است. البته در برخی از این فضاهای خالی حلقه های بسیار باریکی قرار دارند.

سایه
سایه ی زحل روی حلقه هایش افتاده است. - تصویر از فضاپیمای کاسینی

حلقه های زحل در اوایل قرن ۱۶ توسط ستاره شناس ایتالیایی، گالیله، کشف شدند. گالیله نتوانست با تلسکوپ کوچک خود این حلقه ها را به وضوح و به درستی رصد کند. او فکر می کرد که حلقه ها، قمر های بسیار بزرگ می باشند.

در سال ۱۶۵۶، پس از به کارگیری یک تلسکوپ قوی تر، کریستیان هایگنس (Christiaan Huygens)، ستاره شناس آلمانی، یک حلقه باریک مسطح حول زحل را توصیف کرد. هایگنس فکر می کرد که این حلقه یک صفحه جامد از برخی مواد است.

در سال ۱۶۷۵، دومنیکو کاسینی (Domenico Cassini)، یک ستاره شناس آلمانی متولد فرانسه، کشف دو حلقه مجزا که با گروه هایی از اقمار کوچک شکل گرفته بودند را اعلام نمود. مشاهدات بعدی از زحل وجود تعداد بیشتر این حلقه ها را ثابت نمود. حلقه های باریکی که هفت حلقه اصلی را شکل می دهند در سال ۱۹۸۰ کشف شدند.

اقمار و حلقه ها

فیلمی از تأثیر اقمار روی حلقه های زحل - تهیه شده توسط فضاپیمای کاسینی

 

اقمار

  علاوه بر حلقه ها، زحل دارای 60 قمر به قطر تقریبی ۱۰کیلومتر و چندین قمر کوچکتر نیز می باشد. بزرگترین قمر این سیاره تیتان نام دارد. قطر این قمر ۵۱۵۰ کیلومتر (بزرگتر از سیاره پلوتو) است. تیتان یکی از معدود اقمار موجود در منظومه شمسی است که دارای جو می باشد. اتمسفر این قمر حاوی حجم زیادی نیتروژن است.

عکس خانوادگی

زحل و خانواده اش

بیشتر اقمار زحل دارای چاله های بزرگی هستند. برای مثال قمر میماس (Mimas) چاله ای دارد که یک سوم قطر این قمر را پوشانده است. قمر دیگر، لاپتوس (Iapetus)، دارای یک نیمه روشن و یک نیمه تاریک است. نیمه روشن این قمر 10برابر بیش از نیمه تاریک آن نور را باز می تاباند. قمر هایپریون (Hyperion) بیشتر شبیه به یک استوانه چاق است تا یک کره.

 

پرواز به زحل

در سال ۱۹۷۳، ایالات متحده فضاپیمایی را به منظور بررسی دو سیاره مشتری و زحل به فضا فرستاد. نام این فضاپیما پایونیر-ساترن (Pioneer-Saturn) بود. این فضاپیما در سال ۱۹۷۴ به زحل رسید. پایونیر-ساتورن اطلاعات علمی و تصاویر خوبی از زحل به زمین ارسال کرد. این اطلاعات و تصاویر به اکتشافاتی در مورد دو حلقه بیرونی زحل کمک کرد. 

پایونیر-ساتورن همچنین توانست میدان مغناطیسی زحل که ۱۰۰۰ مرتبه از میدان مغناطیسی زمین قوی تر می باشد را کشف کند. این میدان قوی، مگنتوسفر (منطقه نیروهای مغناطیسی قوی) بزرگی را اطراف این سیاره به وجود آورده است. به علاوه، اطلاعاتی که این فضاپیما ارسال کرد نشان داد که درون مگنتوسفر این سیاره کمربندهای تشعشعی وجود دارند. این کمربندها متشکل از الکترونها و پروتونهای پر انرژی قابل مقایسه با کمربندهای ون آلن زمین می باشند.

در سال ۱۹۷۷، ایالات متحده دو سفینه دیگر به نامهای ویجر۱ (Voyager) و ویجر۲ را برای مطالعه زحل و دیگر سیارات ارسال کرد. در ۱۲ نوامبر ۱۹۸۰، ویجر۱ در فاصله ۱۲۶.۰۰۰ کیلومتری زحل و در تاریخ ۲۵ آگوست ۱۹۸۱، ویجر۲ در فاصله ۱۰۱.۰۰۰ کیلومتری این سیاره قرار گرفتند.

کاسینی

کاسینی در اطراف زحل پرسه می زند و هر روز کشفی جدید می کند.

دو سفینه ویجر وجود هفت حلقه زحل را تائید کردند. آنها نشان دادند که این حلقه ها خود از حلقه های بسیار باریک تشکیل شده اند. به علاوه اطلاعات و تصاویر تهیه شده توسط آن دو سفینه نه قمر زحل را کشف یا تائید نمودند. آنها همچنین وجود حجم عمده نیتروژن در اتمسفر قمر تیتان را تشخیص دادند.

در سال ۱۹۹۷، ایالات متحده سفینه کاسینی را برای مطالعه این سیاره، حلقه ها و قمرهایش فرستاد. این سفینه در سال ۲۰۰۴ شروع به گردش دور زحل نمود. این سفینه، کاوشگری به نام هایگنس (Huygens) را با خود، به منظور فرود آمدن در سطح تیتان، حمل می کرد. هایگنس توسط آژانس فضایی اروپا ساخته شد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:46  توسط امير حسين حقيقيان  | 

چشم انسان

+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:44  توسط شاكرنژاد  | 

مقدمه

عدسیها همانند آینه‌ها دارای تصاویر حقیقی و مجازی هستند، این تصاویر از پرتو های همگرا شونده و واگرا شونده بازتابی ایجاد می‌شود. بر خلاف آینه‌ها در عدسیها عبور نور نیز مطرح است و تصاویر ممکن است در پشت و جلوی عدسی شکل گیرد. عدسیهایی که ضخامت قسمتهای کناریش بزرگتر باشد، پرتو های موازی را همگرا می‌کند و عدسی محدب نام دارد، که دارای فاصله کانونی مثبت می‌باشد. بر خلاف آینه‌ها دارای دو کانون در فضاهای جلو و پشت عدسی می‌باشند ، عدسیهایی که ضخامت قسمت محوری آنها کمتر از ضخامت قسمت کناری باشد، پرتوهای موازی را از هم باز می‌کنند و دارای فاصله کانونی منفی هستند و عدسی مقعر نام دارند، که اینها نیز دارای دو کانونی در فضای جسم و تصویر هستند.



img/daneshnameh_up/e/e8/lens-convex.JPG

انواع عدسی

عدسی محدب (کوژ)

عدسیهایی که نور را همگرا می‌کنند و جهت تصویر سازی حقیقی و نیز همگرا نمودن پرتوهای تابشی از نقاط دور مانند پرتوهای ستارگان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

عدسی مقعر (کاو)

این عدسیها نور را واگرا می کنند و جهت واگرا نمودن نورها و اصلاح برخی سیستمها که نیاز به واگرایی نور را دارد از جمله چشم مورد استفاده واقع می‌شوند.

قواعد نحوه رسم پرتو در عدسیها

اکثر قواعد همانند آینه‌هاست و در حالت کلی عمده‌ترین آنها که پرتو های خاصی را شامل می‌شود عبارتند از:


  1. پرتوی موازی با محور نوری بعد از برخورد به عدسی و عبور از آن ، از نقطه کانون می‌گذرد که فاصله آن از رأس عدسی f است.



img/daneshnameh_up/4/47/lens-concave.JPG




  1. پرتوهای عبوری از کانون عدسی بعد از شکست در آن به موازات محور نوری خواهد بود.

  2. پرتو نوری عبوری از رأس عدسی بدون شکست از آن رد می‌شود.

  3. همواره شیئی نوری در سمت چپ عدسی قرار داده می‌شود و نور از چپ به راست بر عدسی می‌تابد و در عدسیها بر عکس آینه‌ها ردیابی پرتویی (ترسیم پرتو) برای نور عبوری (شکستی) صورت می‌گیرد.

  4. فضای سمت چپ عدسی فضای جسم و فضای سمت راست عدسی فضای تصویر می‌باشد که جسم موجود در سمت چپ (فضای جسم) را جسم حقیقی و جسم موجود در سمت راست (فضای تصویر) را جسم مجازی گویند. که وجود خارجی ندارد و نیز تصویر در فضای تصویر حقیقی و تصویر در فضای جسم مجازی می‌باشد.



img/daneshnameh_up/6/6d/Adasi2.jpg

عدسیهای مرکب

  1. عدسی کوژ - تخت: آنچنان عدسی است که یک طرف آن کوژ و یک طرف آن تخت می‌باشد.
  2. عدسی دو کوژ: آنچنان عدسی است که هر دو طرف آن کوژ می‌باشد.
  3. عدسی هلالی (محدب): آنچنان عدسی است که یک یک طرف آن کوژ و طرف دیگرش کاو باشد.
  4. عدسی تخت - کاو: آنچنان عدسی است که یک طرف آن کاو و طرف دیگرش تخت باشد.
  5. عدسی دو کاو: آنچنان عدسی است که هر دو طرف آن کاو باشد.
  6. عدسی هلالی (مقعر): آنچنان عدسی است که یک طرف آن کوژ و طرف دیگرش کاو باشد.

    عدسیهای هلالی دو نوعند، یکی آن است که کناره هایش نازک و مرکزش ضخیم است و دیگری دارای کناره‌های ضخیم و مرکز نازکی می‌باشد، یعنی اولی خاصیت همگرایی و دومی خاصیت واگرایی نور را دارد.

دستگاههای نوری شامل عدسیها

اکثر دستگاههای نوری شامل دو نوع عدسی می‌باشند که یکی را که نور اول بر آن می‌تابد و در ورودی دستگاه کار گذاشته می‌شود عدسی شیئی و دومی را که در خروجی دستگاه قرار دارد و نور از آن خارج می‌شود عدسی چشمی گویند. از جمله از این دستگاهها میکروسکوپ نوری - زیر دریایی - میکروسکوپ پلاریزان - دوربینهای دو چشمی - دوربینها - انواع عینکها و ... را می‌توان نام برد.

عیوب عدسیها

عدسیها به لحاظ داشتن ضخامت زیاد و ناخالصیها دارای ابیراهیهایی هستند که در سیستم اعوجاج ایجاد می‌کنند و وضوح تصویر حاصل از دستگاه نوری را به هم می‌زنند. از جمله از این ابیراهیها عبارتند از:


  1. ابیراهی رنگی: علاوه از بهم زدن وضوح و کیفیت تصویر رنگ آنرا هم بهم می زند و تا حدی آن را از حالت طبیعی خارج می کند که اینها هم به دو دسته ابیراهی رنگی طولی و عرضی تقسیم می‌شوند.

  2. ابیراهی اعوجاج: تصویر هندسه واقعی خود را پیدا نمی‌کند و قسمتهای مختلف عدسی که دارای ضخامتهای متفاوتی است، در میزان انحراف پرتوهای تابشی به یک مقدار عمل نمی‌کند و انحراف یکنواخت نبوده و تصویراز وضوح می‌افتد، که این ابیراهی نیز به دو دسته اعوجاج بشکه‌ای و اعوجاج بالشی تقسیم می‌شود.

برخی ابیراهیهای دیگری مانند ابیراهی کروی که انحراف پرتو از کانون عدسی را سبب می‌شود، وجود دارند که بوسیله ساخت عدسیهای مرکب با هندسه ویژه این ابیراهیها اصلاح می‌شوند.

عدسیهای غیر کروی

برخی دستگاههای اپتیکی به لحاظ محدودیت در طراحی و سایر محدودیتها و ماهیت دستگاه عدسیهای غیر کروی را لازم دارند که جهت ایفای نقش در ْآن سیستمها ساخته شده اند.

مشخصات تصویر در عدسی




img/daneshnameh_up/d/d2/adas.jpg




بسته به اینکه جسم در چه فاصله‌ای از عدسی قرار گیرد دارای تصویری حقیقی یا مجازی ، مستقیم یا وارون ، راست یا برگردان ، کوچکتر از جسم یا بزرگتر از آن و ... خواهد بود. رابطه حاکم بر فواصل جسم و تصویر عدسی نازک و فاصله کانونی آن بصورت زیر است:


(f = 1/(1/p + 1/q

که برای عدسی خیلی نازک (f = R/2) است، که در آن R شعاع کره دیوپتر عدسی و p فاصله جسم از رأس و q فاصله تصویر از رأس عدسی می‌باشد. برای یک عدسی ضخیم:


(f = 1/(n - 1)(1/R1 - 1/R2

که R1 شعاع دیو پتر داخلی و کوچک و R2 شعاع دیو پتر خارجی (بزرگ) و n ضریب شکست شیشه عدسی می‌باشد. این رابطه در طراحی و ساخت عینکهای طبی بکار برده می‌شود، طوریکه به توسط این رابطه چشم پزشکان نمره چشم را مشخص می‌نمایند. یعنی با داشتن n معلوم و فاصله کانونی مورد نیاز برای چشم بیمار شعاع های داخلی و خارجی عدسی را متناسب با فاصله کانونی مناسب انتخاب می‌کنند تا اصلاح چشم به توسط عینک مربوطه صورت گیرد، رابطه اخیر به فرمول عینک سازان معروف است.
+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:42  توسط امير حسين حقيقيان  | 

فیزیک هسته ای

+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:35  توسط شاكرنژاد  | 

مقدمه

مسافتهای کوتاه مانند طول و عرض یک کتاب را برحسب سانتیمتر یا اینچ اندازه می گیرند؛ مسافتهای بلندتر را برحسب متر یا فوت می‌سنجند؛ و مسافتهای باز هم بزرگتر را با کیلومتر یا مایل اندازه می‌گیرند. اما مسافتهای میلیارد یا تریلیونها کیلومتر را نمی‌توان بر حسب این واحدها اندازه گرفت. برای اندازه گیری این مسافتها ، ما به واحد کاملا متفاوتی نیاز داریم. سال نوری در واقع واحد طول مورد استفاده برای مسافتهای زیاد بین کره زمین و ستارگان است.



img/daneshnameh_up/e/e2/lightyear.gif

سرعت نور

نور با سرعت 300 هزار کیلومتر در ثانیه حرکت می‌کند. در این سرعتها نور مسافتی برابر با 18 میلیون کیلومتر را در دقیقه طی می‌نماید. این مسافت را دقیقه نوری می‌نامند. وقتی که می‌گوییم یک جرم آسمانی بخصوص ، در فاصله یک دقیقه نوری ما قرار دارد، این بدان معناست که آن جرم در فاصله 18 میلیون کیلومتری زمین واقع شده است. مثلا فاصله خورشید از کره زمین 8 دقیقه و 30 ثانیه نوری می‌باشد. این عدد نشان می‌دهد که فاصله خورشید از زمین 150 میلیون کیلومتر است.

مسافت طی شده توسط نور در یک سال ، 90460000000000 کیلومتر است. بطور خلاصه می‌توان گفت که این فاصله 46/9 میلیون میلیون یا 1012 × 9.46 کیلومتر است. این مسافت را یک سال نوری می‌نامند. فاصله کره ماه از زمین ، برحسب این واحد ، 25/1 ثانیه نوری است. نزدیکترین ستاره به زمین ، پرکسیما سنتوری در فاصله 25/4 سال نوری قرار دارد. این بدان معناست که اگر با هواپیمایی که با سرعت 300 هزار کیلومتر در ثانیه حرکت می‌کند پرواز کنیم، 25/4 سال طول می‌کشد تا به این ستاره برسیم (چنین سرعتی در عالم واقع امکان پذیر نیست). این ستاره فقط در نیمکره جنوبی قابل مشاهده است. نزدیکترین ستاره قابل رؤیت در نیمکره شمالی ، سیروس است که فاصله آن از کره زمین 8/8 سال نوری است.

سال نوری چگونه اندازه گیری شد؟!

برای اندازه گیری سرعت نور قطعا باید از روشهای ابتکاری استفاده کرد، چرا که آزمایشگاهی که حتی بتوان در آن سرعت نور را در یک ثانیه بدست آو.رد، باید لااقل 108 × 3 کیلومتر طول داشته باشد. اولین بار یک ستاره شناس دانمارکی به نام اولاس رومر Olaus Roemer این کار را انجام داد. او دریافت که خسوف یکی از اقمار سیاره مشتری همچنان که زمین در مدار خود از خورشید دور می‌شود، ادامه می‌یابد. سپس ، وقتی که زمین به وضع اول خود بازگشت دو مرتبه خسوف رؤیت می‌شود. اختلاف زمانی که پدیده تقریبا 17 دقیقه بود و از روی آن بسادگی می‌شد تخمین زد که نور برای عبور از قطر مدار زمین چقدر وقت صرف کرده است. نتیجه این آزمایش با توجه به اینکه او می‌دانست این فاصله تقریبا 6/297 کیلومتر است این شد که سرعت نور به آسانی بدست آمد. البته برای محاسبه دقیق سرعت نور بعدها روشهای بسیار دقیقتری بکار گرفته شد که در نتیجه سرعت نور به میزان بسیار دقیقتری بدست آمد.
+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:33  توسط امير حسين حقيقيان  | 

کهکشان راه شیری

مقدمه

در شبی تاریک و صاف ، ستارگان چنان می‌درخشند که گویی می‌توان با دست آنها را لمس کرد. در واقع بیشتر ستارگان قابل دید برای چشم غیر مسلح ، در محدوده یک هزار سال نوری واقع هستند. گذشته از ستارگان چشمک زن ، نواری مه مانند و کم نور در سرتاسر آسمان کشیده شده است که به آن راه شیری می‌گوییم. این مه حفره فام ، دهها هزار سال نوری با ما فاصله دارد. با دوربین دو چشمی یا تلسکوپ کوچک ، به صورت اجتماع انبوهی از هزاران هزار ستاره کم نور دیده می‌شود. گرچه این ستارگان بسیار دور دست هستند، ولی مجموع نور آنها را می‌توان با چشم دید.

مشخصات کهکشان راه شیری

کهکشان راه شیری ، کهکشانی مارپیچی است که شامل حدود 500 میلیارد ستاره است. این کهکشان حدود 10 میلیارد سال پیش ، از یک ابر عظیم گاز و غبار تشکیل یافت. در قسمت مرکزی کهکشان راه شیری هسته‌ای کروی قرار دارد که ممکن است شامل یک حفره سیاه نیز باشد. هسته توسط گروهی از دنباله‌های مارپیچی در برگرفته شده است. این دنباله‌ها از ستاره‌های فروزان تازه شکل یافته تشکیل شده‌اند. هسته و قرص کهکشان با هاله‌ای از ستاره‌هایی با طول عمر بسیار زیاد ، در بر گرفته شده‌اند.

قطر هسته یک کهکشان در حدود 10000 سال نوری است. قسمت احاطه کننده هسته دارای قطری برابر با 100000 سال نوری و ضخامتی برابر با 1000 سال نوری است . هاله کهکشان دارای قطری تا 50000 سال نوری است. منظومه شمسی (شامل ابر اوپتیک-اورت) با عرضی برابر با سه سال نوری نسبتا کوچک به نظر می‌رسد. خورشید با سرعتی حدود 220 کیلومتر (135 مایل) در ثانیه ، مرکز کهکشان را در مدت زمانی حدود 250 میلیون سال دور می‌زند. تا کنون خورشید 15 تا 20 دور به گرد هسته کهکشان چرخیده است.



 

گذر صورتهای فلکی از راه شیری

بیرون از راستای راه شیری تعداد بسیار کمی ستاره کم نور وجود دارد. بطوری که درخشش مبهمی نیز از آنها آشکار نمی‌شود. به علت آنکه راه شیری دایره کاملی در سرتاسر آسمان تشکیل می‌دهد، در هر نقطه روی زمین می‌توان بخشهایی از آن را دید. چند صورت فلکی مهم که راه شیری از میانشان می‌گذرد، شامل ذات الکرسی ، پرساوس ، ممسک الاعنه (ارابه ران) ، تکشاخ ، بادبان ، صلیب ، عقرب ، قوس ، دلو و دجاجه است.

فراوانی میدان ستاره

انبوهترین میدان ستاره‌ای ، در راه شیری جنوبی قرار دارد که منظر زیبایی در آسیای جنوبی و آفریقایی جنوبی بوجود می‌آورد. برای رصد کنندگان واقع در نیمکره شمالی ، بهترین حالت راه شیری اواخر تابستان دیده می‌شود. هنگامی که دجاجه را بتوان در بالای سر دید.

ماهیت راه شیری

ما منظره کهکشان عظیم و پرستاره‌ای را که درون آن زندگی می‌کنیم، به صورت راه شیری می‌بینیم. در کهکشان ما ، احتمالا صد هزار میلیون ستاره وجود دارد. ما در میان این کهکشان هستیم و به همین دلیل نمی‌توانیم شکل کلی آن را به آسانی تجسم کنیم. در واقع ، کهکشان راه شیری ، شبیه یک چرخ فلک غول پیکر است و دو بازوی پرستاره دارد، که چندین بار به دور بخش مرکزی پیچیده‌اند. طول کهکشان ما 100000 سال نوری است. 30000 سال طول می‌کشد تا یک پیام رادیویی از زمین به مرکز آن برسد. اگر ستارگان کهکشان را با سرعت سه ستاره در یک ثانیه بشماریم، هزار سال طول می‌کشد.

قسمت نورانی راه شیری

روشن ترین بخش راه شیری در صورت فلکی قوس است. تلسکوپهای رادیویی فروسرخ ، علامتهای پرقدرتی از این منطقه آشکار می‌کنند. شاید درمرکز بیظلم کهکشان ما ، یعنی نقطه‌ای در راستای صورت فلکی قوس ، سیاهچاله بسیار بزرگی وجود داشته باشد کهimg/daneshnameh_up/4/4e/Milkyway.jpg آزادانه ستارگان و سیاره‌ها را می‌بلعد و توده انبوهی از آنها را در کنار هم جمع می‌کند.
 
عکس اشعه X از کهکشان راه شیری توسط ناسا

تغییر صورتهای فلکی

چرخش آرام کهکشان ما که در آن بخشهای مرکزی پیوسته از قسمتهای بیرونی پیشی می‌گیرند، به این معنی است که ستارگان نیز بطور مداوم در پهنه آسمان حرکت می‌کنند. در چند میلیون سال آینده ، منظره صورتهای فلکی در نتیجه این حرکت بی وقفه ستارگان تغییر حالت خواهد داد.
+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:32  توسط امير حسين حقيقيان  | 

نمونه سوال جدید:

540- پرتو نوری مطابق شکل به یک قطعه شیشه ی ضخیم با ضریب شکست √ برخورد کرده و مسیر رسم شده را می پیماید.

الف) زاویه ی rچه قدر است؟

ب  ) زاویه ی i ' چه قدر است؟

541- در شکل مقابل پرتو نوری تحت زاویه ی º30 از شیشه به هوا می تابد و سپس وارد شیشه پائینی می شود. مسیر پرتو نور را با معلوم کردن زاویه ی پرتو نور با خط عمود بر سطح مشخص کرده و رسم کنید.

542-در شکل مقابل مسیر پرتو نوری در سه محیط هوا¸دو محیط شفاف ذدیگر به ضریب شکست های n1وn2 رسم شده است. n1وn2 را حساب کنید؟                                                                                 sin30=0/5,sin45=0/7,sin53=0/8

543- یک دسته پرتو نور موازی¸با زاویه ی تابش i=25º بر یک وجه تیغه ی متوازی السطوحی می تابد و از وجه دیگر خارج می شود. در مسیر پرتو خروجی¸آینه ی تختی است که این پرتو را بر خودش باز میتاباند. زاویه ی بین تیغه و آینه چند درجه است؟

راهنمای حل: آینه ی تخت باید بر پرتو خروجی عمود باشد تا این پرتو بر خودش باز تابد.

- انرژی جنبشی را تعریف کنید و رابطه ی آن را بنویسید؟

19- کلمه یا عبارت درست را از داخل پرانتز انتخاب نمایید.

الف)اجسام (ساکن – متحرک ) دارای انرژی جنبشی هستند.

ب  ) انرژی جنبشی با (سرعت – مجذور سرعت) رابطه ی مستقیم دارد.

ت  ) اگر سرعت جسمی دو برابر شود‚انرژی جنبشی آن (دو- چهار) برابر میشود.

ث  ) اگر جرم جسمی (کاهش- افزایش) دهیم انرژی جنبشی آن افزایش می یابد.

20- جاهای خالی را با کلمه های مناسب پر کنید.

الف) انرژی جنبشی با جرم جسم رابطه ی ------- و با مجذور سرعت آن رابطه ی --------- دارد.

ب  ) هر چه سرعت جسم بیشتر باشد انرژی جنبشی آن---------است.

پ  ) جسم---------انرژی جنبشی ندارد.

ت  ) اگر سرعت جسمی √ برابر شود. انرﮋی جنبشی آن ------ برابر می شود.

ث  ) برای -------- انرﮋی جنبشی می توان جرم را افزایش داد.

21-درستی و نادرستی جمله های زیر را مشخص کنید.

الف)انرﮋی جنبشی جسم با نصف جرم جسم رابطه ی مستقیم دارد.

ب  ) سرعت جسم با جذرانرﮋی جنبشی جسم رابطه ی مستقیم دارد.

پ  )انرﮋی جنبشی جسم با جذر سرعت جسم رابطه ی مستقیم دارد.

ت  ) فقط اجسام در حال حرکت انرﮋی جنبشی دارند .

ث  ) اگر جسمی ساکن باشد ممکن است انرﮋی جنبشی داشته باشد.

ج  ) اگر جرم جسمی 2برابر و سرعت آن نصف شود انرﮋی جنبشی تغییر نمیکند.

22- اگر جرم جسمی را 2برابر و سرعت آن نصف شود انرﮋی جنبشی آن چند برابر می شود؟

23- جرم و سرعت گلوله ی Aبه ترتیب 4⁄1 و 5⁄2 برابر جرم و سرعت گلوله ی Bمی باشد. انرژی جنبشی گلوله Aچند برابر انرﮋی جنبشی گلوله یBاست؟

1-کلمه یا عبارت درست را از داخل پرانتز انتخاب نمایید.

الف)انرژی یک جسم وقتی(ثابت- در حال تغییر)است که با جسم دیگری تبادل نداشته باشد.

ب)طبق قانون پایستگی انرژی،انرژی یک جسم هیچ گاه از بین نمی رود و خود به خود به وجود نمی آید و همواره (پایسته- در حال تغییر)است مگر آن که با جسم دیگری تبادل انرژی داشته باشد.

پ)وقتی اتومبیل حرکت میکند طبق قانون پایستگی انرژی می توان گفت انرژی(شیمیایی- درونی)به انرژی جنبشی تبدیل شده است.

ت) طبق قانون پایستگی انرژی،انرژی یک جسم(می تواند- نمی تواند)خود به خود به وجود آید.

52-جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

الف)انرژی یک جسم هیچ گاه                 و خود به خود نیز به وجود نمی آید و همواره

می ماند مگر این که مقداری از آن را به جسم دیگری بدهد و یا این که از جسمی دیگر انرژی دریافت کند.

ب)وقتی اتومبیل حرکت میکند انرژی            ازبین نمی رود بلکه به انرژی              تبدیل می شود.

پ)مقدار انرژی همواره                است اما ممکن است از یک نوع به نوع دیگر تبدیل شود.

ت)وقتی اتومبیل در اثر ترمز متوقف می شود انرژی جنبشی از بین نمی رود بلکه به انرژی           تبدیل می شود.

53-درستی یا نادرستی جمله های زیر را مشخص کنید.

الف) انرژی جسمی که با جسم دیگر تبادل انرژی ندارد همواره پایسته است.

ب) انرژی یک جسم هیچگاه از بین نمی رود و خود به خود هم به وجود نمی آید.

پ) وقتی اتومبیل در حال حرکت متوقف می شود انرژی جنبشی آن از بین می رود.

ت) وقتی اتومبیل را روشن می کنیم و بنزین آن مصرف می شود انرژی شیمیایی بنزین مصرف شده واز بین می رود.

ث) در کاربرد قانون پایستگی انرژی باید دقت کرد که مقدار انرژی همواره ثابت است اما ممکن است از نوعی به نوعی دیگر تبدیل شود.

59-انرژی پتانسیل گرانشی را تعریف کنید.

 

60-کلمه یا عبارت درست رااز داخل پرانتز انتخاب نمایید.

الف) انرژی ای که یک جسم به دلیل ارتفاعش از سطح زمین دارد،انرژی(جنبشی-  پتانسیل گرانشی)نامیده می شود.

ب) انرژی پتانسیل گرانشی با(جرم -  سرعت)جسم رابطه ی مستقیم دارد.

پ) هرچه ارتفاع جسمی از سطح زمین (بیش تر- کم تر) باشد،انرژی پتانسیل گرانشی آن بیش تر است.

ت) انرژی پتانسیل گرانشی با شتاب گرانشی رابطه ی(مستقیم - عکس)دارد.

ث) انرژی پتانسیل گرانشی یک جسم در ارتفاع 20 متری سطح زمین از انرژی پتانسیل گرانشی همان جسم در ارتفاع 15 متری سطح زمین (بیش تر- کم تر) است.

61-جاهای خالی را با کلمه های مناسب پر کنید.

الف) هر چه ارتفاع جسمی از سطح زمین کم تر باشد انرژی پتانسیل گرانشی آن             است.

ب) وقتی جسمی سقوط می کند، انرژی پتانسیل گرانشی ان و انرژی جنبشی آن می شود.

پ) هر چه قدر جرم جسم بیش تر باشد انرژی پتانسیل گرانشی آن در یک ارتفاع معین                 است.

ت) یکای g که              نامیده میشود                می باشد.

62-  درستی یا نادرستی جمله های زیر را مشخص کنید.

الف)انرژی پتانسیل گرانشی جسم به جرم آن بستگی ندارد.

ب) انرژی پتانسیل گرانشی یک جسم همواره مقدار ثابتی است.

پ) انرژی پتانسیل گرانشی یک جسم به مکان آن بستگی دارد.

ت)اگر جسمی به موازات سطح زمین حرکت کند انرژی پتانسیل گرانشی آن تقریبا ٌثابت می ماند.

ث) مقدارانرژی پتانسیل گرانشی اجسام را در سطح زمین صفر در نظر می گیرند.

63-توپی را از سطح زمین به طرف بالا پر تاب می کنیم و پس از مدتی به محل پرتاب باز می گردد.در این حرکت چه تبدیل انرژی های صورت می گیرد؟

 

 

نوسان آونگ ساده را بر اساس قانون پایستگی انرژی توصیف کنید.

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:27  توسط امير حسين حقيقيان  | 

نجوم

+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 15:19  توسط شاكرنژاد  | 

راز های دنیا

اکتشافات غیرمنتظره قرن گذشته، اسرار بسیاری را در مورد مبداء کیهان آشکار کرده است اما هنوز هم رازهای بزرگی ناگشوده باقی مانده که گشودن آنها برای اخترشناسان سال ها طول خواهد کشید. اینک می خواهیم ببینیم مهمترین اسرار ناگشوده کیهان که پیش روی انسان امروز قرار دارند، کدامند. رازهایی که حاصل یک قرن چالش فکری بشر بوده و هنوز راهی طولانی برای گشودن آنها در پیش است... ۱) راز اول؛ جهان چند بعدی است شاید تصور کنید که بیرون آوردن یک خرگوش از داخل یک کلاه خالی فقط کار شعبده بازان است، اما شاید چنین نباشد. به عنوان مثال، تصور ما بر این است که در جهانی سه بعدی زندگی می کنیم ولی شاید این پنداری نادرست باشد. فیزیکدان ها تاکنون رفتار جهان را با کمک چهار بعد تبیین می کردند؛ سه بعد مکانی و یک بعد زمانی. این مدل آنها را در تبیین بسیاری از پدیده های جهان از انحنای نور در نزدیکی خورشید گرفته تا چگونگی پیدایش سیاهچاله ها یاری می بخشید. اما اینک فیزیکدان ها بر این باورند که ابعاد مکانی جهان بیش از سه بعد است. این ایده برای اولین بار از شدت نسبی نیروهای بنیادین جهان سرچشمه گرفت. مساله این بود که هیچ کس نمی دانست چرا نیروی گرانش تا این حد از سه نیروی دیگر طبیعت یعنی نیروهای الکترومغناطیسی، قوی و ضعیف هسته یی ضعیف تر است. اما اخیراً دو فیزیکدان به نام های «لیزا راندال» از موسسه فناوری ماساچوست و «رامان ساندروم» از دانشگاه جان هاپکینز در مریلند امریکا توضیحی برای این مساله ارائه کرده اند. بر اساس این توضیح، ما در یک جهان چهار بعدی زندگی می کنیم اما ذرات گراویتون که حامل نیروی گرانشی هستند در جهان چهار بعدی دیگری متفاوت از جهان ما به سر می برند. این دو جهان (جهان ما و جهان آنها) در فاصله اندکی نسبت به همدیگر در بعد پنجم هستی واقعند و وجود همین فاصله است که سبب افت شدت نیروی گرانشی می شود. متخصصان نظریه ریسمان ها از این هم فراتر می روند. آنها تمامی نیروهای بنیادین فیزیک را در قالب یک مدل ۱۱ بعدی از جهان وحدت می بخشند. در این مدل، ذرات بنیادی در واقع، ریسمان هایی بسیار کوچک هستند که نوسان می کنند. اما حتی خوش بین ترین متخصصان نظریه ریسمان هم کشف این ریسمان ها را در آینده یی نزدیک تقریباً غیرممکن می دانند. بنابر نظریه مزبور، این ریسمان ها یکصد میلیون میلیارد مرتبه کوچک تر از کوچک ترین ذرات زیراتمی ایجاد شده توسط قدرتمند ترین شتاب دهنده های موجود هستند. اما احتمالاً آزمایشاتی که در آینده یی نزدیک صورت خواهد گرفت، از نشانه های بعد پنجم پرده برداری خواهد کرد. بنابر پیش بینی راندال و ساندروم با راه اندازی شتاب دهنده عظیمی که اینک در سوئیس در حال ساخت بوده و در سال ۲۰۰۸ (سال آینده) راه اندازی خواهد شد، انرژی لازم برای نفوذ گراویتون به جهان ما فراهم خواهد شد. ۲) راز دوم؛ جهان چگونه پدید آمد کیهان شناسان همگی براین مساله توافق دارند که جهان در رویدادی منحصر به فرد بین ۱۳ تا ۱۴ میلیارد سال پیش به وجود آمد. در طول یک میکروثانیه اول پس از پیدایش، جهان مخلوطی از کوارک ها و سایر ذرات عجیب با دمایی فراتر از حد تصور بود. با پایین تر آمدن دما، کوارک ها گردهم آمده و ذراتی نظیر پروتون ها، نوترون ها و سایر هادرون ها را تشکیل دادند. وقتی فقط یک ثانیه از پیدایش جهان گذشته بود، تنها ذرات به جا مانده در جهان نوترون ها، پروتون ها، فوتون ها و نوترینوها بودند. در مدت ۲۰۰ ثانیه بعدی، وقوع مجموعه یی از واکنش های هسته یی به ایجاد سه عنصر سبک موجود در جهان منجر شد. امواج صوتی حاصل از پژواک مهبانگ همانند امواج سطح یک دریاچه در میان ماده فوق العاده گرم و چگال جهان اولیه منتشر شد. انبوهی از الکترون ها که توسط پروتون های با بار مثبت جذب می شدند، در این ارتعاش های کیهانی سهیم شده و نقش ایفا کردند. بدین ترتیب ۳۸۰ هزار سال از عمر جهان گذشت. در این زمان دما آنقدر پایین آمده بود که اتم ها بتوانند شکل بگیرند. بنابراین جهان ناگهان شفاف شد و فوتون ها آزاد شدند. فوتون های آزاد شده، آثار افت و خیزهای دما و چگالی جهان اولیه را به شکل الگوهایی از تغییر شدت، با خود حمل کردند. اخترشناسان این تابش را که برای نخستین بار توسط پنزیاس و ویلسون مشاهده شد، «تابش زمینه میکروموج کیهانی» می نامند. هنگامی که اخترشناسان، تلسکوپ های میکروموجی خود را به هر سو از آسمان نشانه می روند با تابشی با شدت تقریباً یکسان مواجه می شوند (بیشترین افت و خیزهای مشاهده شده در تابش زمینه میکروموج کیهانی فقط به اندازه یک در ۱۰۰ هزار است). اما چگونه ممکن است انفجار اولیه پیدایش جهان، چنین آثار یکنواختی به وجود آورده باشد؟ گویی تمامی بخش های جهان اولیه با همدیگر در ارتباط بوده اند. اما این چگونه ممکن است؟ «آلن گات» که سرگرم اندیشیدن به این مساله بود، به پاسخی شگفت انگیز دست یافت؛ آیا ممکن است تمامی جهان از حبابی بسیار گرم و فوق العاده همگن ایجاد شده و با چنان سرعتی منبسط شده باشد که فرصتی برای تغییر نداشته است؟ این نظریه که به «نظریه تورمی» شهرت یافت، نه تنها یکنواختی بسیار بالای تابش زمینه کیهانی را توضیح می دهد، بلکه علت همان عدم یکنواختی های بسیار اندک را نیز تبیین می کند. بنابر نظریه تورمی گات، این عدم یکنواختی ها ناشی از افت و خیزهای کوانتومی در حین تورم جهان بوده است. اینک کیهان شناسان در کلیت این مساله توافق دارند که افت و خیزهای کوچک در جهان اولیه، توسط نیروی گرانش تقویت شده و نهایتاً به پیدایش ساختارهای بزرگ مقیاس جهان که امروزه می بینیم (نظیر کهکشان ها و خوشه های کهکشانی) منجر شده است. اما جزئیات مساله، هنوز روشن نیست. نظریه تورمی گات حتی یک پیش بینی قابل آزمودن نیز دارد. مطابق این نظریه، یک جهان حبابی که دچار تورم شده، باید در مقیاس های کیهان شناختی، تخت به نظر برسد. تخت بودن جهان به این معنی است که دو خط موازی حتی اگر در تمامی جهان امتداد داشته باشند، هیچ گاه همدیگر را قطع نخواهند کرد. در سال های اخیر، اخترشناسان، بارها با اندازه گیری ابعاد زاویه یی افت و خیزهای تابش میکروموج کیهانی، نظریه آلن گات را در معرض آزمون گذاشته اند و هر بار به این نتیجه رسیده اند که جهان، تخت است. اما با این حال هنوز هیچ کس نمی داند چه عاملی منجر به تورم جهان شد. فیزیکدان ها مدل های تورمی متعددی را برای توصیف جهان تورمی پیشنهاد کرده اند اما اغلب راه حل های پیشنهادی، تنها راه حل هایی ریاضی بوده که هیچ مبنای فیزیکی ندارند. «ادوارد کلب»، اخترفیزیکدانی از آزمایشگاه ملی شتاب دهنده فرمی در این باره می گوید؛ «در واقع تمامی نظریات تورمی موجود، به نوعی اثبات می کنند که ما هنوز نظریه مناسبی در این زمینه نداریم.» ۳) راز سوم؛ چرا جهان از ماده ساخته شده است اگر جهان کاملاً متقارن بود، نه سیاره یی در آن به وجود می آمد و نه انسانی چرا که در آن صورت در لحظات آغازین آفرینش، تعدادی مساوی از ذرات و پاد ذرات به وجود می آمد و این ذرات و پادذرات، به سرعت با همدیگر برخورد کرده و به فوتون های نور تبدیل می شدند. چنین جهانی مملو از تابش بود اما هیچ اتمی در آن وجود نداشت. اما نکته عجیب در آن است که در جهان ما عملاً هیچ پاد ذره یی وجود ندارد. توضیح چرایی این امر برای نظریه پردازان، کاری دشوار است. بنابر نظریه آلن گات، فرآیند تورم جهان باید منجر به ایجاد مقادیری مساوی از ماده و پادماده در جهان شده باشد. بنابراین سوال این است که ذرات پادماده کجا غیب شده اند؟ یک احتمال آن است که پادماده از بین نرفته باشد و هنوز هم در بخش بسیار دوری از جهان که قابل مشاهده نیست، وجود داشته باشد. در این صورت ممکن است در بخش های دوردست جهان، پادکهکشان هایی وجود داشته باشند و پادانسان هایی در این پادکهکشان ها زندگی کنند. اما این مساله، خود منجر به نتایج عجیب و غریب دیگری می شود که هیچ کدام تاکنون مشاهده نشده است. احتمال دیگر آن است که قوانین فیزیک به گونه یی به نفع ماده باشد که در آغاز، ذرات بیشتری نسبت به پادذرات در جهان ایجاد شده باشد. در این صورت، آنچه امروزه در جهان می بینیم، چیزی نیست جز همان ذرات اضافی (مابقی ذرات و پادذرات، همدیگر را نابود کرده اند). در اواسط دهه ۱۹۶۰، دو فیزیکدان به نام های «جیمز کرونین» و «وال فیچ» توسط آزمایشی نشان دادند که در حدود ۲/۰ درصد از واپاشی نوعی از ذرات بنیادی، تقارن را نقض می کند. همه از نتایج این آزمایش شگفت زده شدند. کیهان شناسان در همان زمان اعلام کردند نتایج مزبور ممکن است علت باقی ماندن ماده در جهان را توضیح دهد. اما هنوز هم سوالات بسیاری در مورد این مساله، بی پاسخ مانده است. ۴) راز چهارم؛ کهکشان ها چگونه شکل گرفتند پروتون ها و نوترون ها (که مجموعاً باریون نام دارند) در جهان اولیه تحت تاثیر گرانش خود به شکل گروه گروه گرد هم آمدند و همین امر منجر به افزایش دمای آنها شد. در این حال باریون های پرانرژی دیگری که در زمینه آنها در حال حرکت بودند، با برخورد به این توده ها، انرژی از دست داده و گرفتار نیروی جاذبه آنها شدند. بدین ترتیب خوشه های کهکشانی به آرامی و به شکل تارهای عنکبوتی در سرتاسر کیهان شکل گرفته و بافته شد. هرچند نقشه های سه بعدی تهیه شده از کهکشان ها مدل مزبور را تایید می کنند اما درک جزئیات این مدل، فوق العاده دشوار است. آیا فرآیند برخورد کهکشان های مارپیچی با همدیگر منجر به شکل گیری کهکشان های بیضوی می شود؟ اگر چنین است پس چرا زنجیره کهکشان های مارپیچی و بیضوی هریک از الگوی متفاوتی در ساختار حبابی جهان تبعیت می کند؟ پاسخ به این پرسش ها نیازمند زمانی طولانی است، چرا که اندازه گیری فاصله کهکشان ها کاری بسیار زمان بر است. اکنون گروهی از اخترشناسان مشغول ترسیم نقشه یی سه بعدی از چگونگی توزیع یک میلیون کهکشان در جهان هستند. نتایج این تحقیق، ما را در گشودن راز چگونگی شکل گیری کهکشان ها یاری خواهد بخشید. ۵) راز پنجم؛ ماده تاریک چیست تمامی ستاره ها و کهکشان های جهان، مجموعاً تنها ۵/۰ درصد جرم کل جهان را تشکیل می دهند. حتی اگر جرم توده ابرهای نامرئی را که به شکل اتمی در بخش های دوردست جهان شناورند به این عدد اضافه کنیم، به چیزی در حدود ۴ درصد کل جرم جهان می رسیم. مابقی جرم جهان از ماده یی ناپیدا که اصطلاحاً «ماده تاریک» نامیده می شود و همین طور نوعی انرژی اسرارآمیز به نام «انرژی تاریک» تشکیل شده است. اگرچه ماده تاریک از دید مستقیم اخترشناسان پوشیده است، اما تاثیرات و نشانه های آن قابل آشکارسازی است. اینک اخترشناسان به کمک تاثیرات گرانشی این ماده ناپیدا بر روی نور ستارگان دوردست (خم کردن پرتوهای نوری) تخمین می زنند که ماده تاریک، چیزی در حدود ۲۳ درصد جرم کل جهان را تشکیل می دهد. این ماده به شکل رشته هایی کیهانی بر سطوح حباب هایی با ابعادی در حدود صدها میلیون سال نوری منجمد شده است. شکل توزیع ماده تاریک در جهان نشان دهنده سرد بودن آن است و به همین علت نیز اغلب «ماده تاریک سرد» نامیده می شود. ماده تاریک به شکل هاله یی کهکشان ما و سایر کهکشان ها را دربرگرفته است و همین امر نشان می دهد که ذرات تشکیل دهنده آن یا اصلاً برهم کنشی با ذرات ماده معمولی ندارند یا برهم کنش بسیار ضعیفی دارند (در غیر این صورت باید در صفحه کهکشان جمع می شدند و نه در اطراف آن). برای اغلب ذرات این ماده عجیب و غریب، زمانی بیش از عمر کل جهان طول می کشد تا با یکی از ذرات ماده معمولی برخورد کنند. فیزیکدان ها برای آشکارسازی این ذرات پنهان از نظر دو راهکار عمده را در پیش گرفته اند. در سناریوی اول، فرض بر آن است که ذرات و پادذرات ماده تاریک در مرکز خورشید یا مرکز کهکشان با همدیگر (و نه با ذرات ماده معمولی) برخورد می کنند. چنین برخوردی منجر به ایجاد ذرات جالب دیگری به نام نوترینو خواهد شد. بنابراین آشکارسازی نوترینوهای پیش بینی شده، دلیلی مبنی بر وجود ذرات ماده تاریک خواهد بود (نوترینوها توسط منابع دیگری نیز در جهان تولید می شوند که باید توسط روش های تجربی، آنها را از همدیگر تفکیک کرد). بدین منظور فیزیکدان ها دستگاه های بسیار بزرگ آشکارسازی نوترینوها را در اعماق آب های دریای مدیترانه و آدریاتیک و همین طور در زیر یخ های ضخیم قطب جنوب نصب کرده اند. این آشکارسازها قادر خواهند بود نور ضعیف حاصل از بر هم کنش نوترینوها با مولکول های آب را ثبت کنند. سناریوی دوم، مبتنی بر آشکار سازی مستقیم ذرات ماده تاریک توسط بلور ژرمانیم است. نمونه پیشرفته یی از این آزمایش در ۷۴۰ متری زیر زمین در یک معدن آهن در مینه سوتای امریکا در حال انجام است. هیچ کدام از این آزمایش ها تاکنون موفق به آشکارسازی مستقیم ماده تاریک نشده اند. ۶) راز ششم؛ آیا تمامی ماده شناخته شده جهان، در کهکشان ها جمع شده اند تنها ۱۰ درصد از ماده معمولی جهان (که اصطلاحاً ماده باریونی نامیده می شود) در ستاره ها جمع شده اند. اینک اخترشناسان با استفاده از نور اختروش ها (که در فاصله هایی بسیار دور از زمین واقعند و از سیاهچاله ها نیرو می گیرند) درصدد یافتن ماده باریونی بیشتری در جهان هستند. چنانچه نور اختروش ها در مسیر طولانی خود تا رسیدن به زمین از میان ماده باریونی گازی شکل عبور کند، اتم های گاز تاثیر خود را به شکل خطوط جذبی روی طیف نوری اختروش، نقش می زنند. اما اخترفیزیکدان ها تاکنون از این طریق، ماده باریونی اندکی را نسبت به آنچه تصور می کردند، یافته اند. پس تمام باریون ها کجا رفته اند؟ اغلب اخترفیزیکدان ها بر این باورند که آنها جایی نرفته اند، بلکه هنوز هم در اعماق فضا شناورند. اما طی میلیاردها سالی که از تشکیل این ابرهای باریونی می گذرد، برخورد اتم های تشکیل دهنده آنها با همدیگر دمای گاز را تا حدود یک میلیون درجه سانتیگراد افزایش داده است. از آنجایی که گاز در چنین دمایی نور چندانی را نه جذب می کند و نه تابش، آشکاری آن به این روش برای اخترشناسان، بسیار دشوار خواهد بود. «دیوید واینبرگ» و همکارانش با به کارگیری تلسکوپ فضایی تابش X چاندرا سعی در یافتن شواهدی مبنی بر وجود گاز باریونی در هاله ماده تاریک (که کهکشان ها را دربر گرفته است) کرده اند. او اینک تا ۹۰ درصد از یافتن نشانه های گاز باریونی در طیف جذبی تابش X مطمئن است اما حصول اطمینان بیشتر، نیازمند زمان رصد طولانی تری خواهد بود. ۷) راز هفتم؛ انرژی تاریک چیست انرژی تاریک، پدیده اسرار آمیز و ناشناخته یی است که انبساط جهان را شتاب می بخشد. برای آنکه این انرژی، شتاب فعلی انبساط جهان را تامین کند، باید در حدود ۷۳ درصد کل چگالی جهان را تشکیل دهد. اساسی ترین مساله در این مورد آن است که هیچ کس از ماهیت این انرژی که چنین نقش شگفت انگیزی ایفا می کند، اطلاعی ندارد. «مایکل ترنر» از دانشگاه شیکاگو می گوید؛ «تنها کاری که تاکنون توانسته ایم در ارتباط با این پدیده انجام دهیم، صرفاً نام گذاری آن بوده است. این انرژی ممکن است از هیچ (خلأ) حاصل شده یا تاثیری از سایر ابعاد مکانی پنهان در هستی باشد.» هرچند انرژی تاریک، نقش یک نیروی دافعه کیهانی نظیر ضدگرانش را ایفا می کند اما نمی توان آن را صرفاً یک نیرو به حساب آورد، چرا که این نیروی دافعه تابع ویژگی های ذرات مادی نبوده و مستقیماً روی فضا عمل می کند. ۸) راز هشتم؛ چگالی جهان چقدر است ماده موجود در جهان در برابر انبساط آن مقاومت می کند. بنابراین اگر انرژی تاریک وجود نداشت، انبساط جهان به تدریج متوقف شده و به انقباض تبدیل می شد و نهایتاً جهان درهم فرومی پاشید. اما انرژی تاریک با نیروی دافعه خود از این کار جلوگیری می کند. انرژی تاریک، مسبب شتاب گرفتن انبساط جهان است. بنابراین اگر چگالی انرژی تاریک، ثابت بوده یا حداقل مقدار مثبتی باقی بماند، در این صورت، انبساط جهان با سرعتی فزاینده ادامه خواهد یافت. اما این احتمال نیز وجود دارد که چگالی انرژی تاریک، ثابت نبوده و متغیر باشد و حتی ممکن است مقداری منفی پیدا کند که در آن صورت، جهان را به سوی فروپاشی خواهد برد. «مارتین ریس»، اخترفیزیکدان دانشگاه کمبریج می گوید؛ «اگر چگالی انرژی تاریک حتی به میزان اندکی منفی شود، می تواند منجر به فروپاشی تمامی جهان شود.» اکنون ماهیت انرژی تاریک بر ما پوشیده است و بنابراین از سرنوشت جهان هم بی خبریم چرا که سرنوشت جهان، وابسته به انرژی تاریک است...
+ نوشته شده در  پنجشنبه نوزدهم فروردین 1389ساعت 13:9  توسط امير قوسيان  | 

مطالب جدیدتر
مطالب قدیمی‌تر